Category Archives: A biblioteca recomenda
Recomendacións do Club Fórum Luns
O club de lectura Fórum Luns, ao igual que todos os da rede, toman unha semana de descanso e parécenos unha boa oportunidade para deixarvos as recomendacións das nosas últimas lecturas.
Comezamos co cómic Se está muy sola en el centro de la Tierra de Zoe Thorogood. A xoven autora foi galardoada no 2019 co premio á mellor autora emerxente dos Cómic Scene Awards, e en 2020 gañou o premio ao mellor debut nos Tripwire Awards polo seu fanzine Angel. En 2023 foi nomeada a cinco premios Eisner por “Se está muy sola en el centro de la Tierra” e obtivo o premio Russ Manning á autora novel máis prometedora.
Esta lectura requeriu un esforzo extra e a posta en práctica de todos os sentidos. Non nos resultou para nada un cómic sinxelo de ler, aínda que xa estabamos preaviso. Trátase dunha creación refinada e complexa que utiliza unha variedade case infinita de recursos gráficos para reflectir, cunha sucesión inabarcable de metáforas visuais, o estado de ánimo da autora, as súas pequenas vivencias, as súas reaccións ao que lle vai sucedendo. O que máis nos asombra, é que Zoe Thorogood tiña menos de vinte e cinco anos cando escribiu a obra.
A modo de sinopse apuntamos que a autora sitúase no centro da historia. Cando a coñecemos, ten vinte e tres anos e está a pensar, con certa seriedade, en matarse. De feito, ten un coitelo nunha man co fío apuntando cara ao seu pescozo. Pero -como tantos outros artistas de todos os xéneros- descubriu que este non é unha cura contra a depresión, un mal que a axexa desde que era unha nena “rara” que sufría bullying. O mundo está a recuperarse da pandemia de Covid-19, o que incrementa o seu illamento social, a súa ansiedade. A protagonista intenta comezar unha nova obra, e deste xeito escapar dos pensamentos suicidas.
Cambiamos de temática pero non de xénero literario e seguimos con Ciudad de cristal, a novela gráfica, de Paul Auster. Considerado como un dos máis grandes autores norteamericanos contemporáneos, Paul Auster, destaca por obras tan coñecidas como A triloxía de Nova York. Recibiu numerosos galardóns, entre os que habería que destacar o Premio Médicis, a Orde das Artes e as Letras de Francia ou o Princesa de Asturias das Letras.
A novela gráfica é unha adaptación feita por dous autores. Hai que enfrontarse a ela con moita apertura de miras e tentando agarrarse a todo o simbolismo que contén. É unha adaptación sumamente fiel. Como lector chegas a poñerte na pel do que investiga e inclúete dentro do relato. É a primeira parte dunha triloxía con relatos independentes pero con bastante conexión na temática e os protagonistas, co propio Auster formando parte da historia e conformando un conto con múltiples capas de lectura e de narración. A trama céntrase en David Quinn, un escritor que tras a perda da súa muller e fillo, decide adoptar un pseudónimo, entrando nunha profunda crise de personalidade e rozando o límite da depresión. Un día, recibe unha chamada errada preguntando por Paul Auster. O seu interlocutor é unha muller que pretende encargarlle, pensando que se trata dun detective, a protección do seu marido, un poeta con trazos autistas por culpa do peche nunha habitación case toda a súa infancia. Quinn acaba aceptando o caso, meténdose de cheo nunha investigación cada vez máis misteriosa e case saltando dunha personalidade a outra ata chegar a un punto en que lle custe saber quen é.
Aínda que no club somos máis fans da novela, que por outra banda xa case todas leramos, foi un extra adentrarnos na novela gráfica.
Continuamos con Cualquier verano es un final do escritor, guionista e director de cine español Ray Loriga.
O narrador da novela é Yorick, un protagonista que sufriu unha operación a vida ou morte a causa dun tumor cerebral. Neste sentido, o autor, Ray Loriga comenta nunha entrevista que lle prestou ao personaxe esta operación, que el mesmo sufriu, e como resultado, decidiu escribir esta novela na que os seus protagonistas, Yorick e Luiz , están continuamente dándolle voltas á morte. Unha vez superada a operación e atopándose moito mellor, o protagonista e narrador, Yorick, será o encargado de acompañarnos nesta intrincada novela de amizade, amor e humor cara ao seu amigo Luiz, o outro gran protagonista, un personaxe divertido, amable e absolutamente san, pero que desexa morrer antes de envellecer, e para iso tentará coñecer o lugar tan especial en Suíza, onde poder facelo de forma asistida, con tranquilidade e sen sufrimento nin dor.
O amor, a amizade, a vida, tamén a morte, a obsesión e os dilemas morais están presentes en toda a novela. Narrada con estilo e agudeza, con moitas referencias ao cinema, á música, ao cómic e sobre todo, prevalecendo o monólogo interior e poucos momentos dialogados, Ray Loriga, logra manter no lector a atención e o interese. Un libro que convida á reflexión constante.
A seguinte lectura compartida foi El fin de la soledad do novelista alemán Benedict Wells.
O protagonista desta historia sofre a perda dos seus pais cando era pequeno. Tras este suceso, ingresa nun internado público xunto cos seus irmáns pero de xeito separado. As súas vidas cambiaron radicalmente pero aínda non saben canto. Aínda que rodeados de novas persoas, a soidade é un sentimento constante. Cada irmán carga con este pesado trauma familiar da mellor maneira que pode. Jules é feliz a pesar de ser moi distinto dos seus irmáns. A súa irmá é a moza rebelde, que fala máis que fai e quere comerse o mundo. O seu irmán con todo é solitario, con trastorno impulsivo e moi intelixente. Jules atopará a unha amiga moi especial que o destino se encargará de unir e separar do ao seu antollo. Unha historia presente, que viaxa a través da narración do seu protagonista desde o pasado. Así, e aos poucos, viviremos xunto a el a súa vida. Como todas, cos seus altibaixos.
Benedict Wells traza un complexo mapa para facer que os personaxes evolucionen conforme pasan os anos e con eles, as súas historias, vendo como medran e como se enfrontan de forma individual aos seus problemas e pantasmas do pasado. En ningún momento o autor se recrea no drama da familia se non que reflexiona ao redor del e como poder superalo. E quizá sexa este un dos obxectivos da lectura: ver o lado positivo das cousas, así que con iso nos quedamos.
Continuamos con Los alemanes do escritor e periodista madrileño Sergio del Molino. Premio Ojo Crítico e Tigre Juan, entre outros, por La hora violeta, é autor tamén das novelas Lo que a nadie le importa (2014) e No habrá más enemigo (2012). O seu ensaio La España vacía (2016), gañou o premio dos Libreiros de Madrid ao Mellor Ensaio, Premio Cálamo ao Libro do Ano e un dos dez mellores libros de 2016 en España según Babelia.
En Los alemanes, o pano de fondo da historia son os “alemáns do Camerún”, seiscentos alemáns que, en 1916, durante a Primeira Guerra Mundial, entregáronse ás autoridades coloniais españolas en busca de refuxio e instaláronse en Zaragoza, onde fundaron unha pequena pero unida e orgullosa comunidade. O texto, situado no noso presente, é dicir, 100 anos despois da chegada dos alemáns do Camerún, céntrase nos descendentes dunha desas familias: os irmáns Schuster. Gabi, un músico cuxo enterro inicia a novela; Fede, profesor nunha universidade de Ratisbona; e Eva, política en Zaragoza. Os tres, ao seu modo, abdicaron do seu pasado, e con xustas razóns. Reencontrados en Zaragoza pola morte de Gabi, Fede e Eva vense obrigados a enfrontarse co pasado, coa historia daqueles alemáns dos que se sabe pouco, e en específico coa historia da súa propia familia.
Os alemáns é un libro que fala da familia e da herdanza da culpa, do moito que nos marca o camiño o lugar do que procedemos e como entendemos a nosa historia familiar. Os diálogos, a miúdo brillantes, están moi cargados de conversación cultural, de literatura, historia e filosofía, pero é a música a que ocupa a maioría das múltiples referencias que atopamos nos alemáns.
E rematamos viaxamos ata Londres con Lo que queda de luz de Tessa Hadley.
Ambientada no Londres actual, dacabalo entre a década dos noventa e dous mil, a novela profundiza na psique e nas relacións humanas dun grupo de amigos que se resente tras a perda dun dos seus membros máis sólidos. A través dun narrador omnisciente, o lector terá a oportunidade de indagar e descubrir as profundidades dos pensamentos destes tres personaxes principais; os seus conflitos persoais internos, as súas preocupacións, medos, inseguridades, os seus sentimentos ou reflexións.
Son moitos os temas para reflexionar ao longo da obra, sendo o principal as relacións e a toma de decisións pasadas coas súas respectivas consecuencias futuras. A madurez das amizades sólidas, as relacións familiares, a procura dun mesmo, o cambio de filosofía vital tras a perda, a inseguridade, o baleiro ou a desolación son algunhas outras problemáticas aos que se enfrontan os personaxes. Tessa Hadley destaca por posuír unha pluma deliciosa, pulcra, pulida e detallista. Grazas á súa exquisita prosa consegue traspasar as páxinas e atrapar ao lector penetrándoo na historia e facéndoo partícipe da mesma.
Autora tardía, Tessa non publicou a súa primeira novela ata cumprir os 46 anos, e desde entón a súa reputación literaria e o aprecio dos lectores non deixan de medrar con cada novo libro. A súa obra recibiu o Premio Windham Campbell e o Premio Hawthornden. É profesora de Literatura e Escritura Creativa na Universidade de Bath Spa.
E ata aquí as nosas lecturas deste segundo trimestre, agardamos que vos sexan de utilidade e vos den ideas por se aínda non tedes decidido que ler estes días de lecer que temos por diante.
Anne Brönte, a pequena dos Bronte
Hoxe, no aniversario do falecemento de Anne Brontë, lembramos e celebramos a vida e obra dunha das escritoras máis notables do século XIX. Anne, a menor das tres irmás Brontë, naceu o 17 de xaneiro de 1820 en Thornton, Yorkshire, Inglaterra, e faleceu o 28 de maio de 1849, á temperá idade de 29 anos. A pesar da súa curta vida, Anne deixou unha pegada imborrable na literatura inglesa.
No noso Club de lectura de clásicos hai un tempo leimos Agnes Grey, unha das dúas novelas desta poeta e escritora.
Ensombrecida pola prolífica carreira e irresistible personalidade de Charlotte e o éxito de Emily coa inesquecible Cumbres Borrascosas, a obra e personalidade de Anne, tan diferente das súas irmás, tenderon a pasar máis inxustamente desapercibidas.
Aos 16 anos Anne deixou a casa familiar por primeira vez para acudir como alumna á escola na que Charlotte estaba empregada como profesora. Pronto decidiu traballar como institutriz pero as primeiras familias coas que traballou só lle trouxeron decepcións e humillacións: pais despreocupados, nais consentidoras, nenos intratables. Nalgunhas das cartas que escribe ao seu mestre quedan reflectidas as penurias ás que se enfrontaba cada día tentando facer o seu traballo. Todas esas vivencias foron a inspiración para a súa novela Agnes Grey.
Por esa época parece que viviu o seu primeiro amor cun axudante da vigairía do seu pai, de feito, o encantador Mr Weston, de Agnes Grey parece estar inspirado neste mozo, William, e os sentimentos da moza institutriz Agnes por él, fannos pensar na atracción romántica que o coadjuntor exercía sobre a pequena Brontë.
Desgraciadamente pouco sabemos da vida persoal tanto de Anne como de Emily, pois as vivencias de ambas quedaron sempre difuminadas polas irresistibles e dominantes personalidades de Charlotte e de Branwell, o seu irmán.
Se William foi o amor da súa vida, Anne só o reflectiu nas súas novelas e poesía, pois a súa timidez e discrección impedíronlle dar un paso máis aló e vivir o romance que lle gustaría con ese home ideal. A súa dedicación, na súa curta vida, foron case a tempo completo para o seu traballo de institutriz, a súa obra literaria e o seu irmán Branwell.
Entre as tres irmás decidiron abrir unha pequena escola, para gañarse a vida como profesoras sen depender de ninguén máis que do seu propio traballo e, así, poder darlle un impulso ao seu talento literario. As dúas novelas de Anne foron as máis polémicas:
Agnes Grey por expresar con realismo desacostumbrado a vida chea de penurias das institutrices e os malos tratos psicolóxicos e humillacións ás que eran sometidas por moitas familias, os seus fillos e o resto do servizo.
A Inquilina de Tennant Wildfell Hall, foi mesmo censurada pola propia Charlotte: a violencia e a pervensión subxacente en toda a obra, o carácter agresivo e dominante, unido ao alcoholismo de Arthur Huntingdon e os conflitos psicolóxicos da protagonista Helen foron descritos con demasiada crueza para unha sociedade que, aínda coñecendo á perfección situacións como a que mostraba o libro, preferían pechar os ollos ante elas. Branwell morreu de tuberculose e aos poucos meses Emily tamén sucumbiu á enfermidade. Non moito despois seguiulles Anne, deixando a Charlotte sumida na desesperación de ver como os seus tres queridos irmáns deixábana soa, con poucos meses de diferenza.
A doce Anne tratou de reconfortar á súa irmá dedicándolle as súas últimas palabras:
Ten valor, Charlotte, ten valor….
La enferma, de Elena Quiroga
La enferma, de Elena Quiroga, foi unha da lecturas que máis sorprendeu aos clubs das bibliotecas de Monte Alto e Estudos Locais do pasado curso, non só pola obra en si, que tamén, senón sobre todo polo descoñecemento que había entre os e as asistentes sobre a súa autora.
Elena Quiroga. Fonte: Real Academia Española
Elena Quiroga pertence ao grupo de narradores que renovaron a novela española contemporánea de mediados do século XX (anos 50-60), chegando a gañar o premio Nadal e sendo comparada (e compañeira) doutras mulleres que xa nos soan máis como Carmen Laforet, Carmen Martín Gaite ou Ana María Matute. De feito, foi a segunda muller en entrar na Real Academia Española, en 1983, seguindo os pasos de Carmen Conde.
Filla do conde galego de San Martín de Quiroga, a escritora naceu en Santander en 1921. Pasou a infancia entre esta cidade e a Galicia de onde proviña a súa familia, establecéndose finalmente na Coruña no ano 1942. Non tiña estudos universitarios, pero acudía de forma libre a clases que lle interesaban e durante varios anos traballou diariamente nas súas novelas e escritos, unhas catro ou cinco horas.
Ao casar en 1950 con Dalmiro de la Válgoma, historiador e futuro secretario perpetuo da Academia da Historia, o matrimonio trasladouse a vivir a Madrid, cidade na que Elena frecuentou foros e faladoiros literarios e coñeceu algúns dos principais selos editoriais nacionais. Viviu a cabalo entre a capital e o pazo de Cea, en Nigrán (Pontevedra).
Autora dunha extensa obra narrativa en prosa, está considerada unha das voces femeninas (e non femininas) máis relevantes da súa xeración, con rasgos comúns ás novelas dos seus contemporáneos como a preocupación polas inxustizas da vida e a explotación temática das experiencias da infancia e a adolescencia. Non obstante, fixo todo isto desde unha marcada posición feminista, colocando como protagonistas das súas novelas a mulleres loitadoras polo recoñecemento dos seus dereitos na sociedade franquista que lles tocaba vivir, e aparecendo sempre nos seus escritos unha marcada influencia rural galega.
En 1949 publicou a súa primeira novela, La soledad sonora. Dous anos máis tarde recibiu o Premio Nadal por Viento del norte, que Antonio Momplet levou ao cine. Máis tarde seguíronlle numerosas publicacións, como La sangre, 1952; Trayecto uno, 1953; Algo pasa en la calle, 1954; La careta, 1955; La enferma, 1955; Plácida, la joven, 1956; La última corrida, 1958; Tristura, 1960 —pola que recibiu o Premio Nacional da Crítica—; Carta a Cadaqués, 1961; Envío a Faramello, 1963; Escribo tu nombre, 1965; Presente profundo, 1973, e Grandes soledades, 1983.
Finou na cidade da Coruña en outubro de 1995.
Capa da edición de La enferma de Cátedra lida nos clubs de lectura de Monte Alto e Estudos Locais
A edición que lemos é a de Cátedra, onde o profesor Gregorio Torres Nebrera analiza toda a produción narrativa de Elena Quiroga e a importancia da súa figura na literatura española. Concretamente en La enferma reproduce o que dixo a crítica da época sobre a novela: Joaquín de Entrambasaguas afirmou que era “quizá la más perfecta novela de su autora”; Melchor Fernández Almagro dixo que se trataba, naqueles anos, da “novela más difícil” de Elena Quiroga; e José María Castellet engadiu que La enferma respondía “a todas las exigencias estéticas y de contenido de una novela de nuestro tiempo”.
Os vinte e cinco capítulos desta obra divídense en dúas partes. Na primeira (caps. I-XII) cóntasenos a chegada da narradora a unha vila da costa galega para vender unhas terras do seu marido, co que ten problemas. Hospédase na casa de Liberata, unha muller encamada desde hai vinte anos froito dun desengano amoroso. A voz da narradora (da que en ningún momento se nos di o seu nome, só se refiren a ela con apelativos como “la forastera”) descríbenos o día a día da vila e dos seus habitantes, e tamén indaga en que pasou e cal é a misteriosa historia entre Liberata e Telmo, entrelazando a súa propia crise persoal coa da enferma. Na segunda parte (caps. XIII-XXV) a narradora pasa a ser narrada. A través de varias perspectivas, diferentes voces van reconstruíndo a historia de Liberata e Telmo, dando pistas á lectora ou lector, que é quen se encarga de armar o quebracabezas con todo o que ofrece a lectura. Nos tres últimos capítulos, a forasteira –que, na súa vida persoal, era outra enferma- volve xunto ao seu marido, recuperando a voz narrativa do comezo e regresando desta viaxe purificada, como unha muller nova (FONTE: Vidal Ortuño, J. M. Actualidad de Elena Quiroga. Monteagudo, 3ª Época – Nº 18. 2013 – Páxs. 267-268)
Por último, desde a biblioteca de Estudos Locais as bibliotecarias realizaron un vídeo polo centenario do nacemento de Elena Quiroga, que vos deixamos a continuación.
Contra todo isto. Un manifesto rebelde, de Manuel Rivas
O escritor coruñés Manuel Rivas xa é un habitual dos clubs de lectura das bibliotecas municipais da cidade que o viu nacer. Os seus libros son lidos todos os anos e son un valor seguro. Porén, a súa faceta de ensaísta é quizais a máis descoñecida, así que para descubrir a esoutro Rivas este ano lemos Contra todo isto. Un manifesto rebelde.
Vivimos un tempo de retroceso, de aumento das desigualdades, de subtracción das liberdades; un réxime mundial de pensamento groseiro, de rearmamento bélico e abaratamento humano, de desfeita ecolóxica, da fin do mito da «globalización feliz». Vivimos nun Estado de Vergoña.
Sinopse de Contra todo isto
Este libro está escrito contra Todo Isto.
Todo Isto é descivilización.
Todo Isto é produción de medo para achicar a liberdade. E a produción de odio contra o diferente.
Todo Isto é subtracción do benestar e dos dereitos democráticos.
Todo Isto é a multiplicación de muros e fendas de desigualdades.
Todo Isto é o machismo como sistema.
Todo Isto é a guerra contra a natureza.
Todo Isto é domesticación intelectual.
Todo Isto é corrupción sistémica, paraísos fiscais, unha mestura de economía gris e criminal.
Todo Isto é desmemoria, ou peor aínda, contramemoria.
Este é un libro que non invita á fuxida, senón a correr cos brazos abertos cara ao mundo, cando o sentimento de vergoña abre paso a unha saudade rebelde, a unha loita para arrincar a esperanza dos brazos do conformismo.
Este é un libro do sentir e do pensar, unha literatura na beira, que quere pór a liberdade no corpo da linguaxe.
Aínda que, como xa dixemos, nos clubs é máis coñecido polas súas novelas, o certo é que Manuel Rivas, nado na cidade herculina en 1957, comezou a súa carreira como xornalista aos 15 anos como meritorio en El Ideal Gallego. Posteriormente estudou Ciencias da Información na Universidade Complutense de Madrid, remontándose os seus primeiros artigos á década de 1970. Tamén é colaborador en diversos medios de comunicación (El País, El Ideal Gallego, La Voz de Galicia…). No ano 2013, xunto a Xosé Manuel Pereiro, fundou a revista Luzes.
No eido da creación literaria, deuse a coñecer como cofundador do grupo poético Loia en 1977. Dous anos despois publicou o seu primeiro libro de poemas, pero foi cun libro de narrativa, Que me queres amor?, co que gañou en 1996 o Premio Nacional de Narrativa despois de gañar o Premio Torrente Ballester.
Algunhas das súas obras foron adaptadas ao cine, como A lingua das bolboretas (José Luis Cuerda, 1999), O lapis do carpinteiro (Antón Reixa, 2004) e Todo é silencio (José Luis Cuerda, 2012). En 2018 publicou Vivir sen permiso e outras historias de Oeste, o segundo relato baséase na “idea orixinal” escrita polo autor para a serie de televisión Vivir sin permiso.
É membro de número da Real Academia Galega. Ingresou o 12 de decembro de 2009 a proposta de Luz Pozo Garza, Xosé Neira Vilas e Xosé Luís Axeitos.
Sede en Ourense, de Uxía Casal
O curso pasado a escritora Uxía Casal fixo unha doazón ás bibliotecas municipais da Coruña do seu libro Sede en Ourense, para podermos desfrutar da súa lectura nos clubs.
A falta de auga, é o gran problema que transforma a vida dos ourensáns. A ausencia do prezado líquido provoca cambios de costumes e fai xurdir negocios clandestinos non exentos de riscos. Arredor dunha cervexaría de Ourense na que se tecen intrigas, amores, pescudas e fondas amizades enléase a trama desta novela que provoca sede… de lectura.
Sinopse de Sede en Ourense
Uxía Casal naceu en Santiago de Compostela en 1957. É licenciada en Xeografía e Historia e en Filoloxía Hispánica . En 1984 comezou a dar aulas en Ourense de Lingua e Literatura Galegas ata a suá xubilación en 2003. Entre as súas obras destacan Un ano de fábula en catro estacións (Sotelo Blanco, 1994), As ás de Xenoveva (Galaxia, 1996), O faro de Arealonga (Xerais, 2001), Sede en Ourense (Galaxia, 2005), Vidas exemplares (Xerais, 2006) e Saturno tamén é Deus, libro de relatos de medo reeditado recentemente por Urco Editora.
A autora foi homenaxeada no VIII Día das Galegas nas Letras no ano 2021. O Día das Galegas nas Letras é unha celebración organizada pola plataforma de crítica literaria A Sega que honra anualmente a mulleres que contribuíron de forma sobranceira á cultura en xeral e á literatura en particular. Ideouse en contraposición co Día das Letras Galegas, ao seren homes a maioría das persoas homenaxeadas nesa celebración.
casa atlántica, casa cabaret, de María Lado
Outra das actividades encadrada dentro da programación do Primaletras foi a lectura do poemario casa atlántica, casa cabaret, de María Lado, por parte do club de lectura de autores e autoras galegas da biblioteca de Estudos Locais.
Aínda lle pesan as lembranzas daquela casa nova con boas vistas e o teito inzado de manchas de humidade; se cadra tece desde alí esta historia dos obxectos que compoñen a María Lado, esas cousas estúpidas e sinxelas que se apegan a ela para non abandonala nunca e que a perseguen de mudanza en mudanza nunha viaxe íntima e circular.
Sinopse de casa atlántica, casa cabaret (Xerais, 2001).
María Lado naceu en 1979 en Cee (A Coruña). É titulada en Produción Audiovisual e cursou estudos de Filoloxía Galega na Universidade de Santiago de Compostela. Comezou a escribir no núcleo do Batallón Literario da Costa da Morte no ano 1996, onde publicou os seus primeiros textos en tres libros colectivos: Nós, Mar por medio e Rumbo ás illas.
En 1997 publica a súa primeira obra poética en solitario, A primeira visión. A partir de aí comeza unha carreira na que escribe sobre todo poesía, pero tamén cultiva outros xéneros como a narrativa, os guións para radio ou colabora en prensa (co xornal dixital Vieiros, coa revista Dorna e coa revista portuguesa Comentário, entre outras). Traduciu ó galego varios libros de literatura infantil publicados por Edicións do Cumio, editorial na que traballou durante cinco anos (entre eles, Alicia no País das Marabillas de Lewis Carroll). Tamén é actriz, e desde 2005 comparte escenarios coa tamén poetisa Lucía Aldao co dúo poético-musical Aldaolado. Con el realizan unha mestura de poesía con humor e música de carácter transgresor, nun exercicio de comunicación directa co espectador. O seu primeiro espectáculo foi Onde estea un cubata que se quite un soneto.
A escolla deste poemario veu motivada polo recital poético ofrecido polas poetas galegas Yolanda Castaño, Estíbaliz Espinosa, Emma Couceiro, Lucía Aldao e a propia María Lado, guiado pola poeta, xestora cultural, filóloga e editora Dores Tembrás co gallo do Primaletras 2022.
Virtudes (e misterios), de Xesús Fraga
No pasado curso, no marco das actividades organizadas para o Primaletras, os clubs de lectura das bibliotecas da Coruña lemos a novela gañadora do Premio Nacional de Narrativa 2021, Virtudes (e misterios), do escritor Xesús Fraga. Ademais, tivemos a oportunidade de realizar un encontro co autor, no cal falamos dos motivos que o levaron a escribir esta novela ou da emigración galega, entre outros, e tamén se fixo un eloxio aos clubs de lectura da cidade que podedes ver aquí.
Capas da novela de Xesús Fraga en galego (versión orixinal) e en castelán.
Contar a emigración desde a parte dos retornados. Velaí o obxectivo que se propuxo Xesús Fraga ao encetar esta novela que é, sobre todo, o relato dunha epopea como a que protagonizaron tantas mulleres galegas que, levadas pola adversidade, rematan percorrendo o mundo á procura dun futuro mellor.
Xesús Fraga constrúe unha historia que se centra nas vicisitudes dunha familia das Mariñas coruñesas marcada pola emigración, historia que tamén é a da segunda metade do século XX, e que vai medrando coma quen vai pintando un lenzo a base de sensacións, recordos, fotografías, o diario dunha nai e a voz das testemuñas que poden contar. Unha obra que ten moitas lecturas e moitos vieiros, polos que o autor nos leva coma se fosen as liñas do metro de Londres, a cidade ao redor da que gravitan os personaxes da novela. É, tamén, a historia dun neto asombrado e dunha avoa poderosa. A historia dos que marchan e que, cando regresan, nin eles son os mesmos nin a terra que deixaron é a mesma.
Sinopse de Virtudes (e misterios) na versió galega.
A novela tamén foi gañadora do Premio Blanco Amor 2019 e do Premio da Crítica de Galicia 2021.
En 1955, un zapatero remendón, seducido por los cantos de sirena que llegan de Venezuela, cruza el Atlántico con la ilusión de regresar en poco tiempo transformado en un acaudalado indiano. Pero, tras varios años, no solo no envía el dinero prometido a su casa, sino que él mismo desaparece, lo que obliga a su mujer a emprender su propia emigración, aunque en la dirección opuesta, hacia Inglaterra. Aquellas omisiones y decisiones acabaron por marcar sus vidas y las de dos generaciones más de una familia.
Xesús Fraga, nieto de ese malogrado matrimonio de emigrantes vocacionales y accidentales, reconstruye sus azarosas vidas y la convivencia con la soledad, el desarraigo y la desazón de las preguntas sin respuesta. Un viaje íntimo por la segunda mitad del siglo XX que transita de la vida rural gallega a las grandes megalópolis americanas, con escalas que se extienden hacia Londres y Caracas, Buenos Aires y la República Dominicana o Etiopía.
Con un ojo puesto en el Adiós ríos, adiós fontes de Rosalía de Castro y el otro en el Léxico familiar de Natalia Ginzburg, Virtudes (y misterios), galardonada con el Premio de Novela Blanco Amor 2019, combina diversos géneros como la novela, la crónica o el diario para ofrecer un fresco vital que conmueve y emociona, sin por ello renunciar al humor, y que propone una visión original e inédita de la emigración en las vidas vividas y no vividas.
Sinopse de Virtudes (e misterios) na versió castelá.
Xesús Fraga naceu en Londres en 1971, pero dende moi neno viviu na Coruña e Betanzos. Estudou xornalismo en Salamanca e dedícase profesionalmente a iso desde 1996. Actualmente é redactor no xornal La Voz de Galicia.
Entre as súas obras destacan títulos como O elefante Branco, Reo ou Solimán. Unha das súas afeccións é o mundo da cociña, sobre a que publicou 50 receitas con amoras e outros froitos silvestres. Como tradutor trouxo para o galego obras de Nabokov, Jack Kerouac, Anne Fine, Roald Dahl, e Sylvia Plath, entre outros.
Memoria de cidades sen luz, de Inma López Silva
O ano 2022 foi declarado Ano Internacional María Casares, xa que se conmemora o centenario do seu nacemento. Desde os clubs de lectura das bibliotecas de Monte Alto e Estudos Locais quixemos conmemorar esta efeméride lendo Memoria de cidades sen luz, de Inma López Silva, onde a actriz aparece como unha das personaxes secundarias.
O libro foi Premio Blanco Amor 2007, Premio á mellor obra de narrativa da AELG e XV Premio Arcebispo San Clemente.
Arredor de guerras e exilios, técense as vidas contadas nesta novela.
Librepensadoras que aman galeguistas, guerreiros polacos que queren ser Victor Hugo, nenos que converten en Troia a praia do Orzán. A Coruña dos anos trinta, o París aloucado e deprimido dos corenta e dos cincuenta, unha Barcelona de bombardeos e partidas de póquer, Buenos Aires e Nova York son as cidades polas que transita o protagonista deste relato en primeira persoa, desta porción de memoria que non sae nos libros de historia.
Sinopse de Memoria de cidades sen luz.
Inma Lópe Silva é novelista, ensaísta, crítica teatral, docente e columnista de prensa. Coa súa ampla obra literaria acadou premios como o Xerais, o Blanco Amor, o San Clemente, o Losada Diéguez e o Francisco Fernández del Riego, entre outros. Algúns libros seus son New York, New York (2007), Maternosofía (2013), Aqueles días en que eramos malas (2016), que foi lido tamén no club, ou O libro da filla (2020), Premio da Asociación de Críticos Literarios. En 2021 gaña o premio de poesía Eusebio Lorenzo de Dodro, e publica en 2022 o seu primeiro poemario, Clepsidras.
Como actividade complementaria á lectura e posterior análise da obra, tamén visitamos a Casa Museo Casares Quiroga da Coruña, onde a pequena María Casares pasou parte da súa infancia antes de ir ao desterro.
La voz dormida, de Dulce Chacón
La voz dormida é a obra máis coñecida da escritora e poetisa Dulce Chacón.
Na novela, publicada en 2002 pola editorial Alfaguara, Chacón recrea a vida de varias mulleres republicanas no cárcere franquista de Las Ventas nos anos posteriores á fin da guerra civil española (desde 1939 ata 1963). A está documentada e baseada en historias reais, aínda que a autora suavizou e modificou algunha delas.
Foi levada á gran pantalla polo director Benito Zambrano, estreándose o 21 de octubre de 2011, sendo preseleccionada o mesmo ano pola Academia de Cine de España xunto a La piel que habito e Pa negre para competir polo Óscar a Mellor Película de Habla no Inglesa por España. Varias das súas actrices protagonistas e secundarias gañaron premios polas súas interpretacións (María León obtivo a Concha de Plata á mellor actriz, o Goya a Mellor actriz revelación e o premio da Unión de Actores e Actrices a Mellor actriz protagonista de cine; Ana Wagener conseguiu o Goya a Mellor actriz de reparto e o premio a Mellor actriz secundaria de cine da Unión de actores e actrices).
Dulce Chacón naceu en Zafra, Badajoz o 3 de xuño de 1954. A pesar de ser dunha familia, segundo as súas propias palabras, “aristócrata, de derechas y del bando nacional“, o tema central da súa obra é a represión franquista e a situación das mulleres. Comprometida socialmente, pertenceu á Asociación de Mulleres contra a Violencia de Xénero, á Asociación de Mulleres Contra a Guerra, e á Plataforma de Cultura contra a Guerra, ambas relacionadas coa Invasión de Irak en 2003. Diversos colexios e institutos, así como premios literarios, levan o seu nome como homenaxe á súa figura. Faleceu de forma prematura o 3 de decembro de 2003, víctima dun cancro de páncreas que lle diagnosticaran un mes antes.
El infinito en un junco, de Irene Vallejo
Nas pasadas sesións do club de lectura de Monte Alto tivemos a oportunidade de ler El infinito en un junco, de Irene Vallejo.
Tradución do libro de Irene Vallejo ao galego e a versión orixinal en castelán.
Aínda que foi un dos libros máis grosos que lemos este curso (472 páxinas), resultou ser un dos favoritos dos e das asistentes. Nel puidemos aprender máis da historia dos libros, reflexionar sobre o que supuxo a invención da palabra escrita para o noso desenvolvemento como especie ou reflexionar sobre o papel da memoria e o traspaso de coñecemento.
Donde los documentos se eliminan y los libros no circulan libremente, es muy fácil modificar a placer, impunemente, el relato de la historia.
el infinito en un junco, irene vallejo
A autora, Irene Vallejo, é doutora en Filología Clásica polas universidades de Zaragoza e Florencia. Investiga e divulga autores clásicos grazas á súa colaboración con medios como o Heraldo de Aragón e El País, onde mestura temas de actualidade con ensinanzas do mundo antiguo.
Publicou a súa primeira novela en 2011, La luz sepultada, ambientada a comezos da guerra civil española. Tamén escribiu literatura infantil e xuvenil (El inventor de viajes ou La leyenda de las mareas mansas). El infinito en un junco foi galardoado en 2020 co Premio Nacional de Ensayo, sendo a quinta muller á que se lle concede desde que en 2006 o gañase por vez primeira Celia Amorós. O 23 de abril de 2021 deu en Barcelona o pregón do Día do Libro (Sant Jordi).
En un mundo caótico, adquirir libros es un acto de equilibrio al filo del abismo.
El infinito en un junco, irene vallejo
Blogs Clubs Lectura das Bibliotecas Municipais da Coruña 