Arquivo do blog
Recomendacións do Club Fórum Luns
Co Nadal asomando pola porta, o noso club de lectura chega ao seu pequeno parón invernal. Antes de baixar o ritmo, apetécenos botar a vista atrás e compartir as historias que nos acompañaron nos últimos meses: libros que nos fixeron pensar, rir, discutir e, sobre todo, gozar da lectura en boa compañía. Este é o noso percorrido literario antes de que as luces, os brindes e os días de descanso tomen o relevo.
Arrincamos tempada cun libro que prometía, e non defraudou, conversa, reflexión e algunha que outra sorpresa: Libre, de Lea Ypi. A autora lévanos da man pola súa infancia e mocidade nun país en transformación, e faino cunha mirada lúcida, irónica e profundamente humana. Libre é unha mestura de memorias, ensaio histórico e reflexión sociopolítica. A iso engádense pinceladas dun humor tendente ao absurdo. Ypi mostra unha lucidez cegadora: reflicte, desde a experiencia persoal, un momento convulso de transformación política que non desembocou —como se esperaba— en xustiza e liberdade. A transición cara ao liberalismo supuxo a reestruturación da economía, a perda masiva de empregos, a onda migratoria cara a Italia, a corrupción e a quebra do país. Sen dúbida unha lectura que cuestiona, emociona e abre portas a debates ben interesantes.
E continuamos con Virgen Jurada, outra viaxe ás raíces e ás identidades que, igual ca enLibre, nos devolve a unha Albania chea de preguntas e revelacións. A novela explora unha antiga tradición das montañas do norte de Albania: as “vírxenes xuradas”. Estas mulleres renuncian ao seu xénero feminino e fan voto de castidade para asumir o rol masculino dentro da sociedade, accedendo así a dereitos e responsabilidades que lles estarían vetados como mulleres. A protagonista, Hana, abandona os seus estudos en Tirana para coidar do seu tío enfermo. Ao morrer este, e ante a falta dun varón na familia, decide converterse nunha virxe xurada. A novela narra o seu proceso de transformación, os conflitos internos que vive e o impacto emocional de renunciar á súa identidade para sobrevivir nun mundo profundamente patriarcal.
E cambiamos de rexistro para seguir con El libro de las hermanas, de Amélie Nothomb, unha autora á que nos achegamos por primeira vez no club. A súa mirada afiada e o seu estilo inconfundible lévannos a unha historia chea de contrastes, humor e feridas familiares, perfecta para abrir novas conversas e descubrir un universo literario que non nos deixou indiferente.
Esta novela narra a historia de dúas irmás, Tristane e Laetitia, que medran nun fogar marcado pola ausencia emocional dos pais. Estes están tan centrados na súa relación amorosa e descoidan completamente ás fillas, ofrecéndolles un ambiente frío e indiferente. Tristane, a irmá maior, vive unha infancia solitaria ata que nace Laetitia, quen se converte no seu único vínculo afectivo real. A relación entre elas é intensa, profunda e ás veces ambigua: mestura amor, dependencia, rivalidade e complicidade.
E damos outro xiro no noso percorrido lector para adentrarnos en Los nombres de Feliza, unha obra que nos convida a explorar a memoria, as identidades que herdamos e aquelas que escollemos.
Juan Gabriel Vásquez reconstrúe a vida e a morte da escultora colombiana Feliza Bursztyn, pioneira da arte contemporánea en Colombia. A obra parte da misteriosa frase de Gabriel García Márquez tras a súa morte: “murió de tristeza”, e explora tanto a súa biografía como o contexto político e cultural que a marcou. De trasfondo está o clima político colombiano dos anos 70 e 80, cando artistas e intelectuais sufrían represión e vixilancia. Feliza foi perseguida polos servizos de intelixencia e tivo que marchar ao exilio. O libro non só é unha biografía novelada, senón tamén unha reflexión sobre como se constrúe a memoria dunha persoa, os “nomes” que lle damos, e como a arte pode ser unha forma de resistencia.
O escritor colombiano de prestixio internacional é recoñecido pola súa capacidade de mesturar historia e ficción. A súa obra, traducida a máis de 28 linguas, converteuno nun referente da literatura hispanoamericana actual.
E rematamos con La nieta de Bernhard Schlink, unha novela que nos convida a mirar de fronte o peso da memoria e as feridas que atravesan xeracións. A novela conta a historia de Kaspar, un libreiro de Berlín que, tras a morte da súa esposa Birgit, descobre que ela lle ocultara un segredo: deixou atrás unha filla cando fuxiu da Alemaña do Leste nos anos 60. Kaspar decide buscar esa filla, que agora é unha muller adulta chamada Sigrun, e así comeza unha viaxe que mestura memoria, amor e as feridas da historia alemá. A historia céntrase na relación entre Kaspar e Sigrun, que representa unha xeración marcada por ideoloxías e polos restos da división alemá.
A través dunha historia íntima e chea de matices, Schlink lévanos a reflexionar sobre a identidade, a culpa e a posibilidade —ás veces fráxil, ás veces necesaria— de reconciliarse co pasado. Un final de ruta que trouxo debate, emoción e algunha que outra pregunta aberta.
Agardamos que vos animedes con algunha destas lecturas e que vos acompañen nestes días de pausa. Desfrutade moito do Nadal porque en xaneiro voltaremos con novas historias e ganas renovadas de seguir lendo xuntas e xuntos.
Recomendacións do Club Fórum Luns
O club de lectura Fórum Luns da Biblioteca Fórum, rematou os seus encontros semanais por esta tempada 2024-2025 para desfrutar do verán e volver con máis azos en setembro. Despois dun segunto trimestre moi moi intenso, no que abordamos moi diferentes e variadas propostas, este último quedounos algo máis curtiño en canto a número de libros se refire. Igualmente compartimos con vós as derradeiras lecturas do curso porque pensamos que calquera delas pode ser unha boa opción para este tempo de lecer que temos por diante.
Comezamos a volta das vacacións de Semana Santa cun clásico que de seguro moitas e moitos de vós aínda tedes pendente, El bosque animado de Wenceslao Fernández Flórez.
Wenceslao consegue construír un relato máxico e unha narración poética na que dá voz a todos os seres que habitan na fraga de Cecebre. Ao longo das súas páxinas, podes coñecer historias diversas protagonizadas por distintos protagonistas: os anhelos dun gato e os sentimentos dun can, as penas das ánimas, as desgrazas de mulleres que loitan día a día por sobrevivir ou que teñen que marcharse para sempre, a traxedia dunha toupa ou a fazaña dunha troita. Existencias todas elas entrelazadas e unidas por fíos invisibles e eternos.
El bosque animado é unha gran fábula que esconde múltiples ensinanzas. E tamén é un retrato da cultura e o folclore do mundo rural galego, con tradicións ancestrais que lembran o primitivo e orixinal que nos une a unha vida pasada xa esquecida.
O mellor de Wencesalo é que é un escritor nas sombras, deses nos que ninguén se para pero ten moito que ofrecer, e neste libro é capaz de tratar en igualdade de condicións á natureza, humanos e animais. Ofrecendo así un punto de vista da vida en si onde as especies non son o importante senón o lugar que habitamos, porque todos pisamos a mesma terra. Unha metáfora que confabula coa unión de personaxes que se vai facendo máis notoria a medida que pasan os distintos relatos.
Continuamos cunha novidade moi loubada pola crítica, da que din que é unha obra mestra da narrativa contemporánea que desafía as convencións literarias e ofrece unha reflexión profunda sobre o poder, a riqueza e a manipulación da verdade: Fortuna de Hernán Díaz.
A novela está estruturada de maneira innovadora en catro partes interconectadas. É unha obra que desafía ao lector (nalgúns momentos, pode chegar a estar tentado a abandonar impaciente a lectura pola dificultade inicial para intuír o quebracabezas que se completará ao final da historia), que provoca reflexión.
As catro partes contan unha mesma historia a modo de crebacabezas literario con distintas versións e narradores, polo que se considera unha novela polifónica e, á vez, experimental. O máis interesante é que os seus personaxes varían de nomes e posturas. Aínda así, non deixan de estar relacionados co diñeiro e o poder nos Estados Unidos durante os anos vinte do século pasado, incluída a crise económica de 1929. Aínda que o que máis sobresae en cada unha das partes é a forte presenza feminina nun mundo que estivo marcado polo masculino ou o patriarcal.
O autor, Hernán Díaz, nado en Bos Aires é fillo dunha familia que fuxiu da Arxentina tras o golpe de estado en 1976, medrou en Suecia, volveu a Arxentina coa restauración da democracia e desde hai máis de 25 anos reside nos EE.UU. “Fortuna”, é a súa segunda novela e foi finalista do Booker Prize 2022 e gañadora do Premio Pulitzer a obras Literarias de Ficción.
E rematamos con outro clásico pendente La Casa de la Troya de Alejandro Pérez Lugín.
Impresa no ano 1915, La Casa de la Troya é a novela máis importante de Alejandro Pérez Lugín. Premiada pola Real Academia Española, desenvólvese na Compostela de finais do século XIX e narra a historia de amor entre dous mozos, Gerardo e Carmiña. A novela reflicte as actividades dunha sociedade que Lujín chegou a coñecer. O autor serviuse de personaxes reais para construír os que poboan este libro inesquecible. A obra foi un éxito desde o primeiro momento.
A trama narra a vida dun mozo madrileño que é enviado a Santiago a estudar dereito. Alí coñece a amizade verdadeira e, como non, o amor. Aventuras e desventuras dos estudantes; marabillosa ambientación no Santiago da época con todo luxo de detalle, non custa nada imaxinarse, a quen coñeza a capital, paseando pola Alameda, polos arredores da catedral, polas súas rúas de pedra baixo a choiva…; romance e amoríos varios; costumismo e tradicións galegas son temáticas moi presentes na novela.
Alejandro Pérez Lugín nado en Madrid 1870 e finado en O Burgo, (Culleredo) 1926. Xornalista, escritor e cineasta español. En Madrid destacou como crítico taurino baixo o pseudónimo de Don Pío. A súa produción novelística localízase en dous ámbitos preferentes: Galicia e Andalucía. As súas obras máis coñecidas son as novelas “La casa de la Troya” e “Currito de la Cruz”. Estaba emparentado con Rosalía de Castro, xa que a súa avoa era irmá da nai de Rosalía.
Recordade que tedes nun post anterior as lecturas da primeira e segunda tempada do club dos Luns Fórum deste ano. Agora, estamos pensando xa nas lecturas do próximo curso pero antes, temos por diante un tempo de escollas individuais para nos acompañar nestes días solleiros e de lecer, botade unha ollada ao noso catálogo!!
Fin de tempada do Club de lectura Fórum Luns
O Club de lectura Fórum Luns rematou os seus encontros semanais por esta tempada para desfrutar do verán e volver con máis azos en setembro. Coma soe acontecer, o trimestre foi intenso, no que abordamos moi diferentes e variadas propostas que agora queremos compartir convosco porque calquera delas pode ser unha boa lectura para este tempo de lecer que temos por diante.
Comezamos a volta das vacacións de Semana Santa con novela de intriga e misterio, “Los cuerpos extraños” do escritor madrileño Lorenzo Silva. Desfrutamos as aventuras de Bevilacqua e Chamorro, os gardas civís que debutaron en “El lejano país de los estanques”, en 1995, converténdose nos personaxes máis populares de Lorenzo Silva.
“Los cuerpos extraños”, é a oitava entrega e do mesmo xeito que as anteriores reflicte os acontecementos da España actual. Un dato curioso é que se supón que a saga transcorre en tempo real, ou sexa que a acción de cada libro sucede no momento no que se publica. De feito, Bevilacqua ten máis ou menos a mesma idade que Silva e vai evolucionando con el. Neste caso o brigada Bevilacqua debe trasladarse súbitamente coa súa compañeira Chamorro e outros membros do seu equipo á costa levantina. Alí deben resolver o turbio asasinato dunha alcaldesa, cuxo corpo foi achado na praia por uns turistas.
Silva toma como escusa a trama policíaca para retratar a estendida falta de valores da sociedade actual. No medio dunha intriga moi ben construida, destacan os numerosos golpes de humor. O título está relacionado co surrealista contorno da Cidade das Artes e as Ciencias, de Valencia, cuxas instalacións se describen como “eses corpos estraños emprazados na médula daquela vella cidade”.
Nada ten que ver a historia que acontece en “El árbol de jengibre” a novela máis coñecida de Oswald Wynd (1913–1998), escrita no ano 1977 e que foi adaptada a unha miniserie televisada pola BBC en 1989.
A protagonista é Mary Mackenzie quen escribe uns cadernos, a modo de diario desde que inicia a súa viaxe desde Escocia cara a China para contraer matrimonio co seu prometido. Mary Mackenzie é unha muller que se deixa guiar polos seus ideais, os seus pensamentos, os seus sentimentos e os seus soños. Algo controlada ao comezo da súa chegada a China, o lector irá apreciando aos poucos a súa evolución, ata conseguir ser unha muller independente, aínda que en ocasións teña que loitar a contracorrente. É unha muller valente e aventureira, que empeza a confiar en si mesma cando o descobre, aínda que en ocasións, certas decisións enturben a felicidade que busca.
A historia comeza no ano 1903, así que é fácil saber o papel da muller naquela época: esposa, casa, fillos, e acatar as ordes que o marido lle dá. Pero se a iso sumamos a cultura chinesa e xaponesa daquela época, a combinación é aínda máis rechamante. Estamos ante un texto moi íntimo e sinxelo á vez, sen grandes descricións nin sentimentalismos excesivos. Un dos temas centrais é a soidade vital, o desamparo e o crecemento persoal.
Continuamos con “La nostalgia de la Mujer Anfibio” da escritora, crítica literaria e tradutora Cristina Sánchez-Andrade. Natural de Santiago de Compostela, Cristina, actualmente vive en Madrid, onde compaxina o seu labor como novelista coa docencia universitaria e con colaboracións en distintos medios, entre eles La Voz de Galicia e El País.
A historia da novela parte dun incidente real, o naufraxio do Santa Isabel na ría de Arousa e a autora fálanos dun poboado galego no que os seus habitantes non conseguen lembrar o ocorrido, tan só teñen algúns recordos borrosos do que pasou ese 2 de xaneiro de 1921. Sen embargo Lucha Amorodio si que ten un recordo que atesoura desde que tiña dezaseis anos: un náufrago inglés co que perdeu a virxindade, un feito que marcará a súa vida, a da súa filla e tamén a da súa neta. Pero ese recordo, como o do resto dos seus veciños, está tan borroso que hai días que non cre que fose real. A narración ten pequenas pinceladas de surrealismo ou realismo máxico, e tamén algo de simbolismo, deixando oco para tradicións e supersticións, para o humor no medio do drama que subxace a toda a trama.
A combinación dun feito histórico de enorme repercusión no seu día, coa ficción permite a Cristina Sánchez-Andrade facer un singular percorrido por tres xeracións de mulleres dunha pequena comunidade pesqueira chea de personaxes memorables. Destacable é o feito de que, aínda que nesta novela hai personaxes masculinos, as mulleres do pobo son as auténticas protagonistas desta historia. A illa de Sálvora e o pobo de Oguiño son o escenario desta novela. As súas praias, rúas e casas teñen acento galego. Pódese cheirar e sentir o salitre na pel grazas a unhas descricións vívidas e ás veces “algo estrañas”.
Rematamos con “As Ramonas”, de Ana Cabaleiro. A historia dunha muller loitadora e soñadora que persegue con ansia a súa meta de triunfar no mundo da arte. Mona Otero, que é como se chama a nosa protagonista, foi sancionada coa perda do carné de conducir, e o feito de non poder dispoñer de coche propio, polo que depende doutras persoas para desprazarse.
Estamos ante unha historia cun carácter claramente feminista onde o rural está tamén moi presente pero visto desde unha perspectiva máis actual e moderna. Ambientada en Saídres, Lalín e Compostela (localizacións unidas pola estrada nacional 525), ponse de manifesto a diferenza entre o centrismo e a periferia, e quen define o que está no centro ou na periferia. O tema central é a vida, iso que pasa diante de nós cando abrimos os ollos. Como se vive actualmente nun interior cada vez máis avellentado que se resiste a morrer, a onde se volve frecuentemente despois de pasar a semana na cidade. Tamén como se viviu, as expectativas xeradas a redor dunha vía de tren que trouxo traballo e mortos. E a arte como método de realización persoal.
En suma “As Ramonas” resultounos unha novela divertida que vai gañando interese conforme avanza. Atoparnos con esas sorpresas e xiros ao terminar cada parte é un plus que nos convidaba a seguir lendo.
Ana Cabaleiro é licenciada en Xornalismo pola Universidade de Santiago de Compostela, cursou o máster de Estudos Teóricos e Comparados de Literatura e Cultura. Colabora en Sermos Galiza e no Boletín Galego de Literatura. En 2018 gañou o Premio García Barros coa novela “As Ramonas”. Nas bibliotecas municipais tes dispoñibles outras obras súas como: “Xa vemos palmeiras”, “Deixádenos remar” ou “Sapos e sereas”.
Recordade que tedes nun post anterior as lecturas da primeira e segunda tempada do club dos Luns Fórum deste ano. Agora, estamos pensando xa nas lecturas do próximo curso pero antes, temos por diante un tempo de escollas individuais para nos acompañar nestes días solleiros e de lecer, botade unha ollada ao noso catálogo!!
As lecturas do Club de lectura Fórum Luns
O club de lectura Fórum Luns, ao igual que case todos os da rede, toman unha semana de descanso e parécenos unha boa oportunidade para deixarvos as recomendacións das nosas últimas lecturas.
Comezamos o ano cun clásico, La felicidad conyugal de Lev Tolstói publicado por Acantilado.
Serguéi Mijäilovich chega á casa de campo de Pokróvskoye para administrar a herdanza de María Alexándrovna. Ela é doce anos máis nova ca el, pero entre ambos xorde un amor que se consuma en matrimonio. Ao principio viven tempos felices; con todo, a súa felicidade verase alterada cando a parella se traslada a San Petersburgo e ao éxito de María na vida da alta sociedade acompáñenlle os ciúmes do seu esposo. As obsesións individuais, a responsabilidade e o amor fronte aos demais son claves nesta obra baseada na propia vida de Tolstói.
Desta obra resaltamos especialmente o amor de parella como tema central. A descrición dos sentimentos como o namoramento é chave, sobre todo na primeira parte da novela, na segunda parte dá a sensación de que corre máis rápido, e entretense menos en detalles sentimentais. Destaca tamén a gran capacidade que ten Tolstói á hora de reflectir os perfís psicolóxicos dos personaxes, a través dos que demostra que é un gran coñecedor da alma humana.
Tolstói é considerado como un dos máis grandes autores da literatura universal de todos os tempos. A súa obra é fundamental para entender o desenvolvemento da novela contemporánea, sendo o maior exemplo do movemento realista.
Seguimos con La mujer helada de Annie Ernaux (Cabaret Voltaire), autora da memoria persoal e colectiva, cuxa obra mestura finamente a literatura autobiográfica e as observacións sociolóxicas, foi galardoada co Premio Nobel de Literatura o 6 de outubro de 2022.
Narrado en primeira persoa a autora debuxa o mundo no que unha muller deixa de ter significación propia, vive nas rúas, xoga e soña para rematar nun matrimonio que nada lle aporta e cunha maternidade que se afasta do que ela unha vez imaxinou. Ernaux presenta a unha muller que se limita a seguir de forma case automática, sen ser persoa, a por unha vida que non lle dá marxe de movemento, autonomía ou queixa, conxélase porque non sente ou conxélase se cadra polo frío que deixa como único rastro a soidade que representa.
Nesta obra, Annie Ernaux segue recuperando os recordos da súa vida, neste caso para escribir sobre as liberdades (ou a ausencia delas) das mulleres da súa época. Por un lado están as mulleres loitadoras que prácticamente non teñen tempo máis que para traballar e criar aos fillos, e polo outro están as mullers acomodadas que viven nun mundo de “perfección”. Estamos ante un libro que reflexiona sobre o que debería supoñer a liberación da muller, sobre a dificultade en demostrar a súa valía nun mundo reinado por homes.
Gustou moito Llévame a casa de Jesús Carrasco e publicado por Seix Barral. Unha novela ancorada no presente profusamente recoñecible: un pobo de Toledo en 2010 e unha familia que podería ser, baixo a máscara e emendas da imaxinación, a do propio escritor. A de calquera. Unha historia arraigada nunha cotiandade tan inmediata como inexorable e dolorosa: a enfermidade e morte dos proxenitores cando os fillos teñen a súa propia vida lonxe xa do fogar familiar, o da súa patria ou casa verdadeira. Carrasco, que se consagrou con Intemperie como un dos debuts máis cegadores do panorama literario internacional, configura en Llévame a casa unha trama sólida e concentrada.
Especialmente crúa resultou a trama de La hija de la española de Karina Sainz Borgo (Lumen).
A trama está protagonizada por unha muller nova (Adelaida) que acaba de perder á súa nai (Adelaida Falcón) no medio da Venezuela chavista-madurista. “O mundo, tal e como o coñecía, comezará a derrubarse”. Era a única filla dunha nai solteira, e a partir deste intre, no medio da súa soidade, o cúmulo de males que se xeraron nestes vinte anos de dominio político de Hugo Chávez (1954-2012), o seu herdeiro no poder (Nicolás Maduro, 1962), comezaron a afectar en maior grao todos os aspectos da súa vida. En poucas páxinas a novela logra sintetizar unha gran cantidade de odios, perversións, traxedias e rápida deterioración da calidade de vida que ocorreron ao longo destas dúas décadas (“a xente enfermaba e morría tan rápido como perdía o xuízo”), e úneos dunha maneira relativamente harmónica nos meses en que se desenvolve a trama tanto no seu presente como nos recordos.
Cambiamos totalmente de rexistro tanto na temática coma na narrativa. Viaxamos ao Portugal da revolución dos caraveis a través de Los memorables de Lídia Jorge.
Ana Maria, xornalista portuguesa, regresa ao seu país para realizar un documental sobre un dos procesos máis significativos de Portugal: a Revolución dos caraveis. Volve a casa do seu pai, quen tamén foi xornalista, e atopa a foto dun grupo de revolucionarios -un militar, un cociñeiro, poetas e diversos personaxes- inmortalizados nunha imaxe tomada pouco tempo despois do acontecemento. Os seus integrantes representan unha oportunidade xornalística orixinal, a partir deles poderá narrarse o episodio fundacional da democracia portuguesa e, máis aínda, lembralo con fontes primarias; pero aínda así, as maneiras de evocalo, trinta anos despois, son diferentes, conforman un crebacabezas emocional e mnemotécnico que se contradi e complementa á vez.
Reflexioamos con esta obra sobre Portugal e as súas letras, a memoria, os mozos e a historia recente. E pechamos cunha frase dita por un dos personaxes que queremos compartir con vós A democracia consiste en batallar coa banalidade do cotián. Que significado lle dades?.
E entramos nas vacacións con Lejos de Egipto de André Aciman (Libros del Asteroide) entre as mans.
A novela é un exercizo de memoria no que Aciman mostra a vida da súa familia en Alexandría a mediados do pasado século. É unha mirada agradecida, aínda que non evita as súas experiencias en colexios prestixiosos, cheos de violencia e castigos corporais e os desgustos da familia ao serlles arrebatados todos os bens. Unha visión moi evocadora dun mundo que desapareceu, as ceas e reunións familiares no casarón da bisavoa, nas que se falaba ata seis idiomas, incluído o ladino, conservado polos maiores da familia. Este castelán antigo pervivía aínda, desde que os xudeus foron obrigados a abandonar a Península Iberica no século XVI. Aciman escribiu un libro evocador e cheo de añoranza cara a esa nenez que nunca volverá.
E ata aquí as nosas recomendacións do segundo trimestre, agardamos que vos deran ideas para facer acopio de lecturas para estes días de descanso que temos por diante. Podedes consultar a súa dispoñibilidade no noso catálogo.
Recomendacións do Club Luns Fórum
Xa estamos metidas de cheo nas novas lecturas do ano, pero dende o Club dos Luns de Fórum gustanos coma sempre facer un breve resumo do lido cada trimestre e ainda tiñamos pendente compartir as do primeiro de curso.
Comezamos setembro cunha das lecturas anotadas na axenda dende o curso pasado, “Galveias” do portugués José Luis Peixoto de quen xa o noso compañeiro Enrique do Club dos Martes fixo un post detallado, pero non queremos deixar de resaltar algunhas das nosas impresións tras a súa lectura como son a crueza narrativa dos feitos que transcorren no mundo rural do interior de Portugal nos anos 80, nos anos pre-internet, os de antes do mundo sumamente acelerado no que vivimos. Sen dúbida a escrita de Peixoto é unha escrita dura, xenuina pero real.
Cambiamos de rexistro e continuamos con Ignacio Martinez de Pisón e o seu “Fin de temporada” que aínda que cita tamén ao país veciño nada ten que ver no densenrolo dos feitos nin no estilo narrativo. Co eixe temático do aborto clandestino ao que había que recorrer durante os anos 70 técese todo un entramado para reflexionar arredor das relacións familiares: nais/fillos, esposas/maridos. Pero sobre todo o que nos preguntamos é canto marca a casualidade nas nosas vidas e que prezo pagamos polos segredos e o peso do pasado? pero sen dúbida todo se leva mellor ao ritmo dunha boa banda sonora dos 80, porque a través da música tamén se pode facer un percorrido do pasado.
Continuamos coa historia da avogada Irina Lucidi, unha muller divorciada, nai de dúas xemelgas, que viu como o seu ex marido, un enxeñeiro suízo, antes de suicidarse en Italia, facía desaparecer do mapa ás súas fillas deixando escrita unha nota na que dicía que Irina xamais as ía volver ver. Feitos que nos deixaron pegadas tanto á crueza da historia como á sensibilidade e delicadeza coa que Concita Gregorio escribiu “Parece que fuera es primavera”. Nunca se volveu a saber nada máis das nenas, non se sabe se están mortas, pero o que si é certo é que esa nai perdeu ás súas fillas e non existe unha palabra para definir esa situación. Existe viúvo, orfo, parricida, infanticida…pero ningunha palabra que acolla ao “proxenitor que perde a un fillo, non que o mata: que o perde.
“Me he sentido muy culpable de volver a ser feliz, abuela. Era como si todos me dijeran: cómo puedes olvidar, cómo puedes dejar atrás lo que te ha pasado, cómo puedes irte de vacaciones, tomarte una copa de vino, amar a un hombre, hacerte amar en el placer, después dormir. Cómo puedes seguir viva, en suma, y tener ganas de seguir estando en el mundo. ¿Has olvidado a las niñas? ¿No te da vergüenza? Es como si me dijeran que también yo he muerto, y es un escándalo que me rebele.
Pero yo estoy viva, abuela, el dolor por sí solo no mata y yo estoy viva. Así que tengo que vivir, porque mientras yo esté estará el recuerdo de quien ya no está con nosotros. El recuerdo vivo: el suyo vive en los pensamientos.”
Fragmento de “Parece que fuera es primavera”
Concita de Gregorio escribe unha historia real a partir dunha conversa que se prolongou durante sete días entre a escritora e xornalista e Irina Lucidi que acode á escritora só para ser escoitada. “Parece que fuera es primavera” é un relato novelesco baseado en acontecementos que sucederon e entresacados dun encontro promovido pola nai que non ten palabras para nomear a ausencia das súas fillas, pero que abriga a esperanza de poder afrontar o seu trauma grazas ao poder da literatura, do bálsamo terapéutico das palabras.
Continuamos cunha novidade, “Donde cantan las ballenas” da autora descuberta por Héctor Abad Faciolince, a colombiana Sara Jaramillo. Novela que ten como personaxe principal a Candelaria, unha rapariga de 12 anos que vive en Perruca, nunha casa onde a natureza exuberante envolve e modela todo ao seu antollo, coa súa nai e o seu irmán. O seu pai, que ela adoraba, abandononounos dun día para outro. Irán pasando pola casa distintos personaxes que axudarán a Candelaria a espertar tras a infancia de maxia e coidados que empeza a ver rematada. Candelaria é un personaxe moi potente, tenra e inspiradora.
A narración é deliciosa con xenerosas descricións e reflexións cheas de metáforas e simbolismo. Estamos ante unha lectura de ritmo máis ben lento, sen demasiada intriga nin acción, polo menos na primeira parte, pero que convida a pensar e que engancha polos seus orixinais personaxes e situacións. Sen dúbida unha historia encantadora con personaxes fantásticos e procesos que revelan a verdadeira complexidade da vida. Acontecementos que convidan a reflexionar se ás veces a xente máis próxima non será xusto a que menos coñecemo Vemos como a dor e a vida mesma usados para mostrarnos o máis profundo da alma. Unha historia que parece unha fábula pero que vai mostrando esa complexidade de sentirse sempre incompleto e onde os afectos humanos non existen, senón tan só intereses.
E con historias nas que as mulleres son as grandes protagonistas pechamos o noso ciclo trimestral, as “Flores de ferro” de María Rei Vilas, premio García Barros 2020. Trátase dunha novela coral que alterna e abarca varias épocas. Dende os anos 20 do s. XX ata case o final da década dos 80s. Coñecemos a Camila, unha moza de 35 anos que viviu durante décadas unha mentira sostida coa complicidade dos que a rodean. No seu regreso á vila de Briana, no verán de 1987, deberá reunir o valor para enfrontarse á verdade.
A intriga asolaga tanto o persoal coma o colectivo da novela e as mulleres teñen un papel crucial xa que buscan afrontar as situacións e decisións máis difíciles das súas vidas e procuran a busca de xustiza que non atoparon pero que precisan para sandar as feridas. Se queredes saber máis, recomendámosvos que non vos perdades a lectura do post sobre encontro das nosas compañeiras do Club de Lectura de Sagrada Familia sobre a novela e o encontro que tiveron coa autora.
E ata aquí as nosas primeiras lecturas, agardamos que se non as lestes vos animedes e se xa o fixestes compartades con nós a vosas impresións. Podedes consultar a súa dispoñibilidade no noso catálogo.
La enferma, de Elena Quiroga
La enferma, de Elena Quiroga, foi unha da lecturas que máis sorprendeu aos clubs das bibliotecas de Monte Alto e Estudos Locais do pasado curso, non só pola obra en si, que tamén, senón sobre todo polo descoñecemento que había entre os e as asistentes sobre a súa autora.
Elena Quiroga. Fonte: Real Academia Española
Elena Quiroga pertence ao grupo de narradores que renovaron a novela española contemporánea de mediados do século XX (anos 50-60), chegando a gañar o premio Nadal e sendo comparada (e compañeira) doutras mulleres que xa nos soan máis como Carmen Laforet, Carmen Martín Gaite ou Ana María Matute. De feito, foi a segunda muller en entrar na Real Academia Española, en 1983, seguindo os pasos de Carmen Conde.
Filla do conde galego de San Martín de Quiroga, a escritora naceu en Santander en 1921. Pasou a infancia entre esta cidade e a Galicia de onde proviña a súa familia, establecéndose finalmente na Coruña no ano 1942. Non tiña estudos universitarios, pero acudía de forma libre a clases que lle interesaban e durante varios anos traballou diariamente nas súas novelas e escritos, unhas catro ou cinco horas.
Ao casar en 1950 con Dalmiro de la Válgoma, historiador e futuro secretario perpetuo da Academia da Historia, o matrimonio trasladouse a vivir a Madrid, cidade na que Elena frecuentou foros e faladoiros literarios e coñeceu algúns dos principais selos editoriais nacionais. Viviu a cabalo entre a capital e o pazo de Cea, en Nigrán (Pontevedra).
Autora dunha extensa obra narrativa en prosa, está considerada unha das voces femeninas (e non femininas) máis relevantes da súa xeración, con rasgos comúns ás novelas dos seus contemporáneos como a preocupación polas inxustizas da vida e a explotación temática das experiencias da infancia e a adolescencia. Non obstante, fixo todo isto desde unha marcada posición feminista, colocando como protagonistas das súas novelas a mulleres loitadoras polo recoñecemento dos seus dereitos na sociedade franquista que lles tocaba vivir, e aparecendo sempre nos seus escritos unha marcada influencia rural galega.
En 1949 publicou a súa primeira novela, La soledad sonora. Dous anos máis tarde recibiu o Premio Nadal por Viento del norte, que Antonio Momplet levou ao cine. Máis tarde seguíronlle numerosas publicacións, como La sangre, 1952; Trayecto uno, 1953; Algo pasa en la calle, 1954; La careta, 1955; La enferma, 1955; Plácida, la joven, 1956; La última corrida, 1958; Tristura, 1960 —pola que recibiu o Premio Nacional da Crítica—; Carta a Cadaqués, 1961; Envío a Faramello, 1963; Escribo tu nombre, 1965; Presente profundo, 1973, e Grandes soledades, 1983.
Finou na cidade da Coruña en outubro de 1995.
Capa da edición de La enferma de Cátedra lida nos clubs de lectura de Monte Alto e Estudos Locais
A edición que lemos é a de Cátedra, onde o profesor Gregorio Torres Nebrera analiza toda a produción narrativa de Elena Quiroga e a importancia da súa figura na literatura española. Concretamente en La enferma reproduce o que dixo a crítica da época sobre a novela: Joaquín de Entrambasaguas afirmou que era “quizá la más perfecta novela de su autora”; Melchor Fernández Almagro dixo que se trataba, naqueles anos, da “novela más difícil” de Elena Quiroga; e José María Castellet engadiu que La enferma respondía “a todas las exigencias estéticas y de contenido de una novela de nuestro tiempo”.
Os vinte e cinco capítulos desta obra divídense en dúas partes. Na primeira (caps. I-XII) cóntasenos a chegada da narradora a unha vila da costa galega para vender unhas terras do seu marido, co que ten problemas. Hospédase na casa de Liberata, unha muller encamada desde hai vinte anos froito dun desengano amoroso. A voz da narradora (da que en ningún momento se nos di o seu nome, só se refiren a ela con apelativos como “la forastera”) descríbenos o día a día da vila e dos seus habitantes, e tamén indaga en que pasou e cal é a misteriosa historia entre Liberata e Telmo, entrelazando a súa propia crise persoal coa da enferma. Na segunda parte (caps. XIII-XXV) a narradora pasa a ser narrada. A través de varias perspectivas, diferentes voces van reconstruíndo a historia de Liberata e Telmo, dando pistas á lectora ou lector, que é quen se encarga de armar o quebracabezas con todo o que ofrece a lectura. Nos tres últimos capítulos, a forasteira –que, na súa vida persoal, era outra enferma- volve xunto ao seu marido, recuperando a voz narrativa do comezo e regresando desta viaxe purificada, como unha muller nova (FONTE: Vidal Ortuño, J. M. Actualidad de Elena Quiroga. Monteagudo, 3ª Época – Nº 18. 2013 – Páxs. 267-268)
Por último, desde a biblioteca de Estudos Locais as bibliotecarias realizaron un vídeo polo centenario do nacemento de Elena Quiroga, que vos deixamos a continuación.
Contra todo isto. Un manifesto rebelde, de Manuel Rivas
O escritor coruñés Manuel Rivas xa é un habitual dos clubs de lectura das bibliotecas municipais da cidade que o viu nacer. Os seus libros son lidos todos os anos e son un valor seguro. Porén, a súa faceta de ensaísta é quizais a máis descoñecida, así que para descubrir a esoutro Rivas este ano lemos Contra todo isto. Un manifesto rebelde.
Vivimos un tempo de retroceso, de aumento das desigualdades, de subtracción das liberdades; un réxime mundial de pensamento groseiro, de rearmamento bélico e abaratamento humano, de desfeita ecolóxica, da fin do mito da «globalización feliz». Vivimos nun Estado de Vergoña.
Sinopse de Contra todo isto
Este libro está escrito contra Todo Isto.
Todo Isto é descivilización.
Todo Isto é produción de medo para achicar a liberdade. E a produción de odio contra o diferente.
Todo Isto é subtracción do benestar e dos dereitos democráticos.
Todo Isto é a multiplicación de muros e fendas de desigualdades.
Todo Isto é o machismo como sistema.
Todo Isto é a guerra contra a natureza.
Todo Isto é domesticación intelectual.
Todo Isto é corrupción sistémica, paraísos fiscais, unha mestura de economía gris e criminal.
Todo Isto é desmemoria, ou peor aínda, contramemoria.
Este é un libro que non invita á fuxida, senón a correr cos brazos abertos cara ao mundo, cando o sentimento de vergoña abre paso a unha saudade rebelde, a unha loita para arrincar a esperanza dos brazos do conformismo.
Este é un libro do sentir e do pensar, unha literatura na beira, que quere pór a liberdade no corpo da linguaxe.
Aínda que, como xa dixemos, nos clubs é máis coñecido polas súas novelas, o certo é que Manuel Rivas, nado na cidade herculina en 1957, comezou a súa carreira como xornalista aos 15 anos como meritorio en El Ideal Gallego. Posteriormente estudou Ciencias da Información na Universidade Complutense de Madrid, remontándose os seus primeiros artigos á década de 1970. Tamén é colaborador en diversos medios de comunicación (El País, El Ideal Gallego, La Voz de Galicia…). No ano 2013, xunto a Xosé Manuel Pereiro, fundou a revista Luzes.
No eido da creación literaria, deuse a coñecer como cofundador do grupo poético Loia en 1977. Dous anos despois publicou o seu primeiro libro de poemas, pero foi cun libro de narrativa, Que me queres amor?, co que gañou en 1996 o Premio Nacional de Narrativa despois de gañar o Premio Torrente Ballester.
Algunhas das súas obras foron adaptadas ao cine, como A lingua das bolboretas (José Luis Cuerda, 1999), O lapis do carpinteiro (Antón Reixa, 2004) e Todo é silencio (José Luis Cuerda, 2012). En 2018 publicou Vivir sen permiso e outras historias de Oeste, o segundo relato baséase na “idea orixinal” escrita polo autor para a serie de televisión Vivir sin permiso.
É membro de número da Real Academia Galega. Ingresou o 12 de decembro de 2009 a proposta de Luz Pozo Garza, Xosé Neira Vilas e Xosé Luís Axeitos.
Sede en Ourense, de Uxía Casal
O curso pasado a escritora Uxía Casal fixo unha doazón ás bibliotecas municipais da Coruña do seu libro Sede en Ourense, para podermos desfrutar da súa lectura nos clubs.
A falta de auga, é o gran problema que transforma a vida dos ourensáns. A ausencia do prezado líquido provoca cambios de costumes e fai xurdir negocios clandestinos non exentos de riscos. Arredor dunha cervexaría de Ourense na que se tecen intrigas, amores, pescudas e fondas amizades enléase a trama desta novela que provoca sede… de lectura.
Sinopse de Sede en Ourense
Uxía Casal naceu en Santiago de Compostela en 1957. É licenciada en Xeografía e Historia e en Filoloxía Hispánica . En 1984 comezou a dar aulas en Ourense de Lingua e Literatura Galegas ata a suá xubilación en 2003. Entre as súas obras destacan Un ano de fábula en catro estacións (Sotelo Blanco, 1994), As ás de Xenoveva (Galaxia, 1996), O faro de Arealonga (Xerais, 2001), Sede en Ourense (Galaxia, 2005), Vidas exemplares (Xerais, 2006) e Saturno tamén é Deus, libro de relatos de medo reeditado recentemente por Urco Editora.
A autora foi homenaxeada no VIII Día das Galegas nas Letras no ano 2021. O Día das Galegas nas Letras é unha celebración organizada pola plataforma de crítica literaria A Sega que honra anualmente a mulleres que contribuíron de forma sobranceira á cultura en xeral e á literatura en particular. Ideouse en contraposición co Día das Letras Galegas, ao seren homes a maioría das persoas homenaxeadas nesa celebración.
casa atlántica, casa cabaret, de María Lado
Outra das actividades encadrada dentro da programación do Primaletras foi a lectura do poemario casa atlántica, casa cabaret, de María Lado, por parte do club de lectura de autores e autoras galegas da biblioteca de Estudos Locais.
Aínda lle pesan as lembranzas daquela casa nova con boas vistas e o teito inzado de manchas de humidade; se cadra tece desde alí esta historia dos obxectos que compoñen a María Lado, esas cousas estúpidas e sinxelas que se apegan a ela para non abandonala nunca e que a perseguen de mudanza en mudanza nunha viaxe íntima e circular.
Sinopse de casa atlántica, casa cabaret (Xerais, 2001).
María Lado naceu en 1979 en Cee (A Coruña). É titulada en Produción Audiovisual e cursou estudos de Filoloxía Galega na Universidade de Santiago de Compostela. Comezou a escribir no núcleo do Batallón Literario da Costa da Morte no ano 1996, onde publicou os seus primeiros textos en tres libros colectivos: Nós, Mar por medio e Rumbo ás illas.
En 1997 publica a súa primeira obra poética en solitario, A primeira visión. A partir de aí comeza unha carreira na que escribe sobre todo poesía, pero tamén cultiva outros xéneros como a narrativa, os guións para radio ou colabora en prensa (co xornal dixital Vieiros, coa revista Dorna e coa revista portuguesa Comentário, entre outras). Traduciu ó galego varios libros de literatura infantil publicados por Edicións do Cumio, editorial na que traballou durante cinco anos (entre eles, Alicia no País das Marabillas de Lewis Carroll). Tamén é actriz, e desde 2005 comparte escenarios coa tamén poetisa Lucía Aldao co dúo poético-musical Aldaolado. Con el realizan unha mestura de poesía con humor e música de carácter transgresor, nun exercicio de comunicación directa co espectador. O seu primeiro espectáculo foi Onde estea un cubata que se quite un soneto.
A escolla deste poemario veu motivada polo recital poético ofrecido polas poetas galegas Yolanda Castaño, Estíbaliz Espinosa, Emma Couceiro, Lucía Aldao e a propia María Lado, guiado pola poeta, xestora cultural, filóloga e editora Dores Tembrás co gallo do Primaletras 2022.
Virtudes (e misterios), de Xesús Fraga
No pasado curso, no marco das actividades organizadas para o Primaletras, os clubs de lectura das bibliotecas da Coruña lemos a novela gañadora do Premio Nacional de Narrativa 2021, Virtudes (e misterios), do escritor Xesús Fraga. Ademais, tivemos a oportunidade de realizar un encontro co autor, no cal falamos dos motivos que o levaron a escribir esta novela ou da emigración galega, entre outros, e tamén se fixo un eloxio aos clubs de lectura da cidade que podedes ver aquí.
Capas da novela de Xesús Fraga en galego (versión orixinal) e en castelán.
Contar a emigración desde a parte dos retornados. Velaí o obxectivo que se propuxo Xesús Fraga ao encetar esta novela que é, sobre todo, o relato dunha epopea como a que protagonizaron tantas mulleres galegas que, levadas pola adversidade, rematan percorrendo o mundo á procura dun futuro mellor.
Xesús Fraga constrúe unha historia que se centra nas vicisitudes dunha familia das Mariñas coruñesas marcada pola emigración, historia que tamén é a da segunda metade do século XX, e que vai medrando coma quen vai pintando un lenzo a base de sensacións, recordos, fotografías, o diario dunha nai e a voz das testemuñas que poden contar. Unha obra que ten moitas lecturas e moitos vieiros, polos que o autor nos leva coma se fosen as liñas do metro de Londres, a cidade ao redor da que gravitan os personaxes da novela. É, tamén, a historia dun neto asombrado e dunha avoa poderosa. A historia dos que marchan e que, cando regresan, nin eles son os mesmos nin a terra que deixaron é a mesma.
Sinopse de Virtudes (e misterios) na versió galega.
A novela tamén foi gañadora do Premio Blanco Amor 2019 e do Premio da Crítica de Galicia 2021.
En 1955, un zapatero remendón, seducido por los cantos de sirena que llegan de Venezuela, cruza el Atlántico con la ilusión de regresar en poco tiempo transformado en un acaudalado indiano. Pero, tras varios años, no solo no envía el dinero prometido a su casa, sino que él mismo desaparece, lo que obliga a su mujer a emprender su propia emigración, aunque en la dirección opuesta, hacia Inglaterra. Aquellas omisiones y decisiones acabaron por marcar sus vidas y las de dos generaciones más de una familia.
Xesús Fraga, nieto de ese malogrado matrimonio de emigrantes vocacionales y accidentales, reconstruye sus azarosas vidas y la convivencia con la soledad, el desarraigo y la desazón de las preguntas sin respuesta. Un viaje íntimo por la segunda mitad del siglo XX que transita de la vida rural gallega a las grandes megalópolis americanas, con escalas que se extienden hacia Londres y Caracas, Buenos Aires y la República Dominicana o Etiopía.
Con un ojo puesto en el Adiós ríos, adiós fontes de Rosalía de Castro y el otro en el Léxico familiar de Natalia Ginzburg, Virtudes (y misterios), galardonada con el Premio de Novela Blanco Amor 2019, combina diversos géneros como la novela, la crónica o el diario para ofrecer un fresco vital que conmueve y emociona, sin por ello renunciar al humor, y que propone una visión original e inédita de la emigración en las vidas vividas y no vividas.
Sinopse de Virtudes (e misterios) na versió castelá.
Xesús Fraga naceu en Londres en 1971, pero dende moi neno viviu na Coruña e Betanzos. Estudou xornalismo en Salamanca e dedícase profesionalmente a iso desde 1996. Actualmente é redactor no xornal La Voz de Galicia.
Entre as súas obras destacan títulos como O elefante Branco, Reo ou Solimán. Unha das súas afeccións é o mundo da cociña, sobre a que publicou 50 receitas con amoras e outros froitos silvestres. Como tradutor trouxo para o galego obras de Nabokov, Jack Kerouac, Anne Fine, Roald Dahl, e Sylvia Plath, entre outros.
Blogs Clubs Lectura das Bibliotecas Municipais da Coruña 