Arquivo do blog
Tarde de poemas
Poesía es más que palabras, oraciones y ritmas. Poesía es hablar con el corazón en la mano, es expresar los sentimientos al máximo. (Daniel Reni-Anzola)
Ayer, dia 19 de marzo, la reunión del club la dedicamos a leer poesía. No es algo habitual pero nos pareció buena idea para cubrir una tarde en la que por desfases entre libros la teníamos en blanco.
Cada uno de los asistentes cumplió el compromiso de aportar dos poemas y leérselos a los demás. Fue muy enriquecedor y descubrimos que a todos nos gusta este tipo de literatura y disfrutamos de ella en la intimidad de nuestras lecturas.
Declamadas por cada asistentes oímos rimas de Neruda, Machado, Benedetti, Curros, Rosalía, Juana Ibarbourdu, Gloria Fuertes, Xose María Díaz Castro, William Wordsworth, Espronceda y Joaquín Abati Díaz.
Hemos quedado en repetir la experiencia antes de final de curso. Sabemos que otros clubs han hecho algo parecido y nos parece una muy buena actividad para tenerla como una más de las que desarrollamos.
Homenaje a Manuel Álvarez Torneiro
Si no pudiste asistir el pasado 15 de octubre al homenaje que la Biblioteca Municipal de Estudios Locales realizó al poeta coruñés Manuel Álvarez Torneiro con motivo de haber recibido el Premio Nacional de Poesía 2013 y escuchar sus poemas de su propia voz, aquí tienes tu oportunidad…
Sirva para el recuerdo este vídeo que recoge en imagen y sonido un acto íntimo que contó con la asistencia del grupo editorial Kalandraka, con Luis Rei Núñez, director de la colección Tambo (en la que está editado el poemario), con amigos escritores y otros invitados, todos ellos por supuesto, amantes de la poesía.
Además volverás a estar de suerte y podrás contemplar como el poeta, que fue nombrado socio de honor, obsequió a la Bibliotecas Muncipales con un poema manuscrito de los que figuran en Angulos da brasa, el poemario premiado.

Anuncios por palabras. Poema manuscrito de Manuel Alvarez Torneiro, conservado na Biblioteca Municipal de Estudos Locais
Desde luego …. todo un lujo!!!
Os Ángulos da brasa es un poemario que presenta 67 composiciones poéticas que muestran una visión reflexiva sobre la cotidianidad, que comparten emociones íntimas y juegan con la dimensión simbólica de la palabra.
Está divida en 3 partes: Trama de vida, Terreal y sagrado y Tapiz de cinsa
“Escribo contra el mundo y a favor de la Vida. Como poeta, creo en la utopía”
Escuchemos pues a Manuel Álvarez Torneiro:
A propósito del Premio Nacional, en el blog ya os habíamos hablado en dos ocasiones del autor: en el post Manuel Álvarez Torneiro, primeiro Premio Nacional de Poesía para a nosa lingua y en Autores gallegos premiados en las últimas semanas.
Recordad que en Bibliotecas Municipales podéis llevar en préstamo las obras de este autor. Comprueba su disponibilidad en nuestro catálogo
Manuel Álvarez Torneiro, primeiro Premio Nacional de Poesía para a nosa lingua.
Tamén quixemos, si, tocar o ceo / con estas mans humanas. E quixemos / gardar o mar para cando non houbera / e unha fiestra no núcleo do feitizo, / un óboe na noite cando xa non quedaran / bágoas ou pombas, aloumiñantes sedas, / e parira o marfil arritmias mortas, / certeiros navallazos de fatiga. /
Quixemos, si, entre Bach e a a crueldade / vencer a sombra do temor, ser altos / e luminosos fillos das fogueiras, / perfectamente puros, / empeñados no verbo e na tormenta. /
Quixemos, si, ser bos, ser simplemente bos, / tocar o peito anónimo do heroe, / ser carne e flor do canto máis cumprido, / verternos de resina nos orgasmos, / morrer de ter vivido dignamente.
Manuel Álvarez Torneiro, Fértil corpo do soño (1986)
A poesía galega continúa a recibir recoñecementos fóra das nosas fronteiras, sexa a través de valoracións críticas sexa a través de premios, como o que neste caso -o Premio Nacional de Poesía- recae na obra Os ángulos da brasa, de Manuel Álvarez Torneiro. A nova que coñecemos a pasada semana confirma a boa saúde da creación poética na nosa lingua, e supón un claro recoñecemento para a figura deste autor de perfil pouco ou nada mediático e de solvente, longa e sólida traxectoria. Como sinalaba o xornal Sermos Galiza, “o libro leva camiño de se converter no máis premiado da nosa historia literaria, co Premio da Crítica Española, o da AELG e o Ánxel Casal da Asociación de Editores.”
Para sabermos máis sobre a obra e o autor, resulta de interese achegarse á súa autobiografía publicada na BVG en 2002 e á páxina da Asociación de Escritores e Escritoras en Lingua Galega, onde podemos ver diferentes entrevistas.
Miguel Anxo Fernán Vello presenta Habitación de Asombro
El venres 12 de Xullo o poeta Miguel Anzxo Fernán Vello presenta o seu novo libro Habitación do Asombro editado por Espiral Maior na sede de Amigos de Museos de Galicia-Portas Ártabras as 20.00 horas
Naceu en Cospeito en 1985. Realizou estudos de Música (Guitarra Clásica) no Conservatorio Superior de Música da Coruña e de Psicoloxía e Filoloxía Hispánica na Universidade da Coruña e na Universidade de Santiago de Compostela. Membro da Asociación de Escritores en Lingua Galega e AGAL.
En 1991 fundou a editorial Espiral Maior e foi, tamén, un dos fundadores das revistas Cen augas e Agália. Deuse a coñecer ao ser premiado no VIIº Concurso Modesto R. Figueiredo co relato Anti-memória dun día.
No ano 2001 estreouse, por encargo da Orquesta Sinfónica de Galicia, a súa cantata Cantiga Finisterrae para múltiples voces de luz.
Como escritor é autor de numerables obras tanto en poesia como de teatro, ademáis de colaborar en obras colectivas
Unha mostra das súas últimas obras son:
- Poetas e Narradores nas súas voces (Vol. I), 2001, Consello da Cultura Galega.
- Capital do corpo, 2004, Deputación da Coruña.
- Territorio da desaparición, 2004, Galaxia. Publicado en castelán (en edición bilingüe) como Territorio de la desaparición no 2011, en Huerga & Fierro.
- Dicionario do estremecemento, 2007, Espiral Maior.
- Antologia Poetica, organización de Manuele Masini e Teresa Seara, tradución ó italiano de Manuele Masini. Pisa, editorial ETS: 2008.
- Astro interior. Escolma poética 1984-2007, 2008, PEN Clube de Galicia/Danú.
- Habitación do asombro, 2013, Espiral Maior.
A
súa última obra , Habitación do Asombro foi galardoada co XXVIII Premio de Poesia Cidade de Ourense.
No seu dia o xurado elexiu por unanimidade Habitación do Asombro e salientou que é:
«un libro de poemas de longo alento que mantén a tensión poética de principio a fin sen decaer en ningún momento. De grande unidade temática estilística, con imaxes reveladoras e brillantes, de grande perfección rítmica. Ofrece unha lectura transversal na que os poemas se vinculan ao momento histórico que vivimos».
Nas Bibliotecas Municipais de A Coruña podes atopar obras tanto de Miguel Anxo Fernán Vello como numerosos títulos da Editorial Espiral Maior, que el mesmo fundou e que é todo un referente da aposta pola poesía e polos autores noveles deste xénero.
Jaime Gil de Biedma, más problemático por poeta que por maricón
Jaime Gil de Biedma (1929-1990), poeta español de la considerada Generación del 50 fue uno de los primeros escritores españoles que murieron de sida. Proveniente de una familia acomodada, ésto no le impidió poner su condición sexual por bandera, lo que ocasionó el rechazo del partido comunista que no permitió su ingreso por homosexual.
Su poesía, que bebe de Lorca y Cernuda, destaca por su rigor poético, fina ironía está plagada de alusiones a su vida sentimental y al paso del tiempo, es latente una cierta obsesión vital por el hedonismo; todo ello enmarcado en una época histórica revuelta, en plena dictadura, como él mismo confesó “He dado más problemas a mi familia como poeta que como maricón.”
Vivió su homosexualidad sin esconderse pero con discreción, lógico teniendo en cuenta el clima social en que le tocó vivir, en plena dictadura, pero con la llegada de la democracia a España,se convirtió en un importante, aunque discreto militante del movimiento reivindicativo de gays y lesbianas.
Compartimos hoy uno de sus poemas, Pandémica Celeste, donde refleja los dos tipos de amor existentes, el amor del cuerpo y el amor del alma, y como Platón, Gil de Biedma defiende que a través del cuerpo se llega a amar el alma.
PANDÉMICA CELESTE
Imagínate ahora que tú y yo
muy tarde ya en la noche
hablemos hombre a hombre, finalmente.
Imagínatelo,
en una de esas noches memorables
de rara comunión, con la botella
medio vacía, los ceniceros sucios,
y después de agotado el tema de la vida.
Que te voy a enseñar un corazón,
un corazón infiel,
desnudo de cintura para abajo,
hipócrita lector -mon semblable,-mon frère!
Porque no es la impaciencia del buscador de orgasmo
quien me tira del cuerpo a otros cuerpos
a ser posiblemente jóvenes:
yo persigo también el dulce amor,
el tierno amor para dormir al lado
y que alegre mi cama al despertarse,
cercano como un pájaro.
¡Si yo no puedo desnudarme nunca,
si jamás he podido entrar en unos brazos
sin sentir -aunque sea nada más que un momento-
igual deslumbramiento que a los veinte años !
Para saber de amor, para aprenderle,
haber estado solo es necesario.
Y es necesario en cuatrocientas noches
-con cuatrocientos cuerpos diferentes-
haber hecho el amor. Que sus misterios,
como dijo el poeta, son del alma,
pero un cuerpo es el libro en que se leen.
Y por eso me alegro de haberme revolcado
sobre la arena gruesa, los dos medio vestidos,
mientras buscaba ese tendón del hombro.
Me conmueve el recuerdo de tantas ocasiones…
Aquella carretera de montaña
y los bien empleados abrazos furtivos
y el instante indefenso, de pie, tras el frenazo,
pegados a la tapia, cegados por las luces.
O aquel atardecer cerca del río
desnudos y riéndonos, de yedra coronados.
O aquel portal en Roma -en vía del Balbuino.
Y recuerdos de caras y ciudades
apenas conocidas, de cuerpos entrevistos,
de escaleras sin luz, de camarotes,
de bares, de pasajes desiertos, de prostíbulos,
y de infinitas casetas de baños,
de fosos de un castillo.
Recuerdos de vosotras, sobre todo,
oh noches en hoteles de una noche,
definitivas noches en pensiones sórdidas,
en cuartos recién fríos,
noches que devolvéis a vuestros huéspedes
un olvidado sabor a sí mismos!
La historia en cuerpo y alma, como una imagen rota,
de la langueur goûtée à ce mal d’être deux.
Sin despreciar
-alegres como fiesta entre semana-
las experiencias de promiscuidad.
Aunque sepa que nada me valdrían
trabajos de amor disperso
si no existiese el verdadero amor.
Mi amor,
íntegra imagen de mi vida,
sol de las noches mismas que le robo.
Su juventud, la mía,
-música de mi fondo-
sonríe aún en la imprecisa gracia
de cada cuerpo joven,
en cada encuentro anónimo,
iluminándolo. Dándole un alma.
Y no hay muslos hermosos
que no me hagan pensar en sus hermosos muslos
cuando nos conocimos, antes de ir a la cama.
Ni pasión de una noche de dormida
que pueda compararla
con la pasión que da el conocimiento,
los años de experiencia
de nuestro amor.
Porque en amor también
es importante el tiempo,
y dulce, de algún modo,
verificar con mano melancólica
su perceptible paso por un cuerpo
-mientras que basta un gesto familiar
en los labios,
o la ligera palpitación de un miembro,
para hacerme sentir la maravilla
de aquella gracia antigua,
fugaz como un reflejo.
Sobre su piel borrosa,
cuando pasen más años y al final estemos,
quiero aplastar los labios invocando
la imagen de su cuerpo
y de todos los cuerpos que una vez amé
aunque fuese un instante, deshechos por el tiempo.
Para pedir la fuerza de poder vivir
sin belleza, sin fuerza y sin deseo,
mientras seguimos juntos
hasta morir en paz, los dos,
como dicen que mueren los que han amado mucho.
Si quedaba alguna duda… #asMunicipaisEntenden y en nuestras bibliotecas podeis encontrar este y otros poemas de este poeta barcelonés, que según dicen, murió con un libro inédito escondido en el armario… además de la película “El Cónsul de Godoma”, basada en sus Diarios
Final de año, por Jorge Luis Borges
Final de año
ni esa metáfora baldía
que convoca un lapso que muere y otro que surge
ni el cumplimiento de un proceso astronómico
aturden y socavan
la altiplanicie de esta noche
y nos obligan a esperar.
las doce irreparables campanadas.
La causa verdadera
es la sospecha general y borrosa
del enigma del Tiempo;
es el asombro ante el milagro
de que a despecho de infinitos azares,
de que a despecho de que somos
las gotas del río de Heráclito,
perdure algo en nosotros:
inmóvil.
Guerra de Identidade de Déborah Vukusic
Onte, na Biblioteca de Ágora, dentro da programación de Ráfagas (proxecto transversal e multidisciplinar a caron da exposición de Gervasio Sanchez, Sarajevo, guerra y paz) tivemos a sorte de contar coa presencia de Déborah Vukusic, metade galega e metade croata, que escribe no 2008 “Guerra de identidade“, poemario no que retrata ao mesmo tempo o desmembramento da antigua Iugoslavia e o da súa familia.
A poesía de Déborah Vukusic é un exorcismo persoal, un axuste de contas consigo mesma e co seu pasado. A súa Guerra de Identidade é fundamentalmente unha guerra persoal, a da moza que descobre o papel do seu pai no conflito armado que destruíu o seu territorio da infancia, a da filla que cuspe a raiba que leva dentro e di ao pai á cara: “es un asasino”. Podería ter sido en calquera parte do mundo, mais foi nos Balcáns. O pai, croata, ex xogador de balonman en varios equipos galegos; a nai, galega. E ela, Déborah, unha adolescente que enfronta os conflitos da súa idade, acrescentados por unha situación excepcional: a vivencia do horror.
Se ler os seus textos supón ollarmos, arrepiados, unha vida marcada pola violencia e aberta en canal, o seu recital de onte na Biblitoteca Ágora foi un exercicio de nudez, de tensión e de emoción, capaz de sumir aos asistentes nun silencio intenso e roto, marcado pola fereza, polas imaxes e polas feridas das palabras de Déborah. A autora recitou os textos centrais das dúas primeiras partes da súa Guerra de Identidade e foi mostrando, despois ,diferentes imaxes da súa última viaxe a Zagreb, da súa familia alí e das paisaxes urbanas daquel país, a partir das cais convidou ás e aos asistentes a titular cada unha delas nunha procura da esencia e das metáforas que cada fotografía encerraba.
Un debate final de media hora coas persoas asistentes, moi participativas en todo momento, sobre a súa poesía e sobre as causas sociopolíticas do conflito dos Balcáns pechou o acto. Se queredes saber mais de Vukusic podedes ler algunha das entrevistas que atopamos na rede.
ACTUALIZACIÓN 20/11/2012:
Xa podedes escoitar o audio da intervención de Deborah Vukusic na Biblioteca do Ágora:
Amor y deseo entre mujeres: Gloria Bosch y su receta de cocina frustrada
La historia dice que le primera mujer que se atrevió a plasmar en un texto el amor y el deseo entre dos mujeres fue Safo de Lesbos allá por el 600 a.c. considerada hoy uno de los iconos fundamentales de la literatura lésbica. Después vendrían autoras hoy tan conocidas como Gertrude Stein, Djuna Barnes, Carmen de Burgos, Patricia Highsmith, Virginia Woolf, Marguerite de Yourcenar, o las poetas Gabriela Mistral (Nobel en 1945), Elizabeth Bishop (Premio Pulitzer)…
“A Chloe le gustaba Olivia…, leí. Y entonces me di cuenta de que inmenso cambio representaba aquello. Era la primera vez que en un libro a Chloe le gustaba Olivia”. Virginia Woolf.
En la actualidad, fruto de la aceptación social, son numerosas las escritoras que buscan en sus obras la visibilidad y normalización de la homosexualidad: Jeanette Winterson, Cristina Peri-Rossi, o las españolas Esther Tusquets y Ana María Moix.
Las obras de todas estas autoras que lucharon y luchan por meter en el armario (y cerrar con llave y candado) la homofobia aún latente, podéis encontrarlas entre los fondos de nuestras bibliotecas, de todas ellas queremos destacar hoy a la poeta catalana y firme defensora de los derechos de las lesbianas, Gloria Bosch.
Fundadora del grupo “Veus de Dones” con el que trabaja para dar a conocer la poesía, especialmente la poesía escrita por mujeres y para mujeres, define su escritura como
“Mi poesía nace de mis experiencias vitales, de mi proceso de evolución pero también de abrir los ojos a lo que me rodea. “Soy una puerta entreabierta que finaliza en mis brazos pero no sé adónde voy aunque sigo insistiendo en ceñir de nuevo el lápiz entre mis dedos. No quiero ir en contra de mi propia marea, soy sólo una mujer nacida en primavera”.
Obra publicada:
- “De Carne y Verso” (Ed. Libertarias), Premio Hermanos. Argensola 1994
- “Dédalo del deseo” (Ed. Huerga & Fierro), Premio Villa de Benasque 1997
- “Una llamada tuya bastará para sanarme” (Ed. Carena), accésit Premios Marco Fabio Quintiliano del Ayuntamiento de Calahorra.
- “Otras voces” plaquette conjunta con 6 poetas más.
- “Desnudario” junto con Nora Almada y María José Aldunate, Editorial Jirones de Azul, 2007
De Dédalo del deseo compartimos una de sus poesías “Receta de cocina frustrada a las finas hierbas” declamado por ella misma:
Receta de cocina frustrada a las finas hierbas
Apenas empiezo a saborearte
y ya me entran ganas de comerte
mordisquear tus orejas despacio
lamer tu cuello lentamente,
prepararte un aderezo con mi aliento
mezclar tu saliva con mis dedos.
Apenas empiezo a intuirte
y ya me entran ganas de servirte
un manjar de caricias y de halagos
invitarte a degustar mi condimento
sazonar con mis manos tu cintura
hornear el deseo a fuego lento.
Apenas empiezo a tramar la receta
cuando te deslizas con cautela hacia la mesa
y con la exquisita canela de tu boca
dispones ante mí la escapada.
Argumentas que hay exceso de alimento
y que mantienes una dieta muy estricta
me dejas rebosantes las manos de especias
y un desfile se inicia de pucheros y cazuelas.
El orégano previsto en tu mejilla
la pimienta salpicada en tu mirada
la vainilla extendida por tu nuca
la menta en tu piel y la mostaza.
El comino, el limón, la hierbabuena
el romero en tu frente, en tus labios la salvia
el azafrán y el laurel en tus hombros
por tus dientes el anís, la alcaparra.
Uno a uno los ingredientes que aguardaban tu llegada
retroceden a su lugar de origen
y yo, apenas me dispongo a iniciar la retirada
congelo en la memoria el menú del deseo
por si alguna vez te apetece paladearme
y a mí me entran ganas de evocarte
y es que apenas empiezo a conocerte
y ya siento el impulso de adobarte.
“De carne y verso” – Ed., Libertarias, 1995
















