Category Archives: Club Monte Alto

EL ULTIMO ENCUENTRO, Sandor Marai

28 Feb

Publicado por:

A amizade dá maior esplendor á prosperidade e fai máis lixeiras as desgrazas, partillándoas e facéndoas comúns. Cicerón definía a amizade a través de frases coma esta no ano 44 A. de C, e Sándor Marai volvería sobre o tema, replantexando case os mesmos alicerces máis de vinte séculos máis tarde. Porque a historia da literatura está baseada nos grandes temas universais: o amor, a morte, o paso do tempo e volverá eternamente sobre eles, reinventándoos e revisando o xa feito para adaptalos ao momento.

Mais aínda que entre Cicerón e Marai pasou a historia enteira da humanidade, atopamos idénticas premisas sobre a relacións de amicitia. A lealdade, a busca da comprensión mutua, a disolución pola dúbida, o afastamento, a traición, son os puntos sobre os que recae esta defensa da amizada en O último encontro, onde a través do monólogo dun dos protagonistas queda exposta a historia de Henrik e Kónrad, dous nenos de procedencias ben diferentes pero que fican unidos por un único destino, a vida militar.

Tras explorar a memoria que nos leva á infancia e os primeiros anos da mocidade dos dous soldados e, mentres se eslúen as últimas luces do fastuoso imperio austro-húngaro (con cameo da mesmísima Isabel de Baviera incluído), a traizón de Kónrad fai que Henrik agarde durante corenta e un anos para formular unha pregunta que gardou con recelo todos os anos que fixeron falla até que o antigo amigo e compañeiro se persoa para cear.

Neste intre, logo de décadas de reflexión sobre aquel vínculo extremo e que parecía imposible de crebar, Henrik busca os motivos da fuxida do amigo, que volve agora ao lugar dos feitos, como un fillo pródigo que ha de aturar a segunda parte do monólogo, que o abrangue e apreixa até case abafalo, facéndoo branco de numerosas preguntas que se suceden sen ser xamais a definitiva, a esclarecedora das dúbidas de Henrik.

Cómo unha amizade é algo tan forte e tan delicado ao mesmo tempo que, cun lene toque de perigo pode esfarelarse, cómo os que foran amigos até o punto de considerárense case xémeos logo se perderon no tempo durante lustros, cómo a traizón pode envelenar a vida das persoas que se viron envoltas, son as chaves desta novela curta, mestra na arte do soliloquio en dúas direccións: cara ao público lector, nós, expoñéndonos os espazos, as épocas, as sensacións, e cara a Kónrad, inqueríndoo, preguntándolle polos detalles máis ínfimos, os dorosos e pouco cicatrizados danos a través dos cales se mudou a confianza en vinganza. E por entre todo, uníndoo e facéndoo máis comprensibles as perdas e as desunións, a figura dela, da muller.

Sandor Marai (Kassa, 11 de abril de 1900 –  San Diego, 22 de febrero de 1989) é un dos grandes novelistas do século XX, teórico dos grandes sentimentos humanos dentro das súas obras de ficción. A honra, a lealdade, as afinidades entre os individuos, todos aspectos psicolóxicos dos seus personaxes fican expostos por riba de calquera situación ou acción, polo que as súas obras son delicados compendios de motivos, reflexións sobre os actos e os pensamentos de cada individuo, perfís perfectos aínda válidos e vivos e que outorgan á súa obra un valor por riba do puramente literario.

(Hungría, 1900-1989) Marai
  Narrador, poeta y dramaturgo húngaro nacionalizado estadounidense en 1952. Su verdadero nombre era Sándor Grosschmid. Nació en Kassa (actualmente Košice, Eslovaquia). En 1918 trabajó como editor en Budapest y al año siguiente se trasladó a Berlín y, poco después, a Frankfurt, donde se dedicó al periodismo. Fue designado en 1945 miembro de la Academia Húngara de Ciencias. En 1948 abandonó Hungría en protesta por la ocupación soviética del país. Vivió en Suiza, Italia y Estados Unidos. Existen ediciones en castellano de sus obras Música en Florencia, traducida del alemán por Oliver Brachfeld; y El último encuentro, La herencia de Eszter, Divorcio en Buda y La amante de Bolzano. Se ha comparado la obra de Sándor Márai con la de Thomas Mann y Gyula Krúdy. El autor manifestó en una ocasión que veía cómo se desintegraba la clase media húngara, cuyo modo de vida conocía a fondo por haber nacido en el seno de una familia de ese sector social y por haberlo hecho objeto de una observación minuciosa: “tal vez la única obligación de mi vida y de mi trabajo como escritor sea elaborar el proceso de esa desintegración”. Sándor Márai se quitó la vida en 1989 en su exilio en San Diego, California.

Fonte: www.epdlp.com

 

Publicado en Club Monte Alto, Libros lidos, Obras

Deixar un comentario

Etiquetas: , ,

O único que queda é o amor

6 Feb

Publicado por:

O único que queda é o amor, cando desaparecen os seres que amamos, os devecidos, aqueles que fomos seguindo coa ollada soñadora, coa volta atrás dos recordos até chegar a un punto en que se nos perde a memoria, cando xa novos personaxes acabaron por borrar os antigos, cando a casca física do sentimento cae para mudar, só queda o amor.

Este conxunto de relatos do narrador lugués Agustín Fernández Paz fíase a través do amor como leit motiv, pero sempre o amor desde o punto final, o punto da perda, da disolución e da nostalxia, desde a indecisión de quen ve pasar unha muller misteriosa e perfecta pero que non dará ningún paso, até aqueles que relembrar os seus anos de xuventude, os primeiros amores, as decisións tomadas e a marcha dos lugares onde habitaron felices nos anos do espertar sentimental.

Guiados por poemas e citas que gardan relación cos contidos, Fernández Paz achéganos as experiencias dunha manchea de tipos cotiás, de mulleres que son observadas polos ollos das pantasmas que as amaron, ou pantasmas que contan a súa propia historia desoladora, homes covardes que perderon ou que non decidiron ou que decidiron tarde. Todos os narradores esfaragullan a súa historia desde o finado e a nostalxia, asumindo que é pleonástico aquilo de falar de amor mentres se vive o amor, que se garda para logo, para o seu fin ou a súa marcha, a teima de contalo. Pero sempre esperanzadores, os relatos avalían o valor do amor en si mesmo, como algo precioso a vivir e gardar, do que aprender, que perseguir, o único que queda -realmente- cando todo o demais é ido.

Acompañan esta sucesión de relatos sinxelos pero vertixinosos na nosa fame lectora, as ilustracións de Pablo Auladell, que contribúen a esluir os personaxes nesa atmosfera  onírica que xa fan presentir os versos de Valente ou Pahmuk, que da nome ao libro.

Publicado en Club Monte Alto, Libros lidos, Obras

1 comentario

Etiquetas: , , , , , , ,

Peter Pan

23 Xan

Publicado por:

É un grande desafío recomendar un libro para ler; máis aínda se o libro é infantil e aínda moito máis se este libro infantil llo recomendas a un adulto. Ábrense os prexuízos, péchase, en moitas ocasións, esa comprensión  e curiosidade cara a todo o que se le e, moi pasada a idade daquelas lecturas, damos en pensar que xa rebasamos certos títulos e certos autores.

Pero non hai nada comparado á delicia de volver atrás, de volverse sentir como no intre en que te sorprenderon os piratas ou o inimigo, en que os indios atacaron e alguén nos mandou apagar a luz e a presa e a ansia non nos deixaba aturar até o momento do reencontro co libro. Así liamos na infancia os que eramos lectores e, o curioso está en ver cómo lemos eses mesmos libros desde os nosos anos. Se recollemos máis do que aquela vez en que abrimos o libro por primeira vez, ou menos, porque a perda da inocencia e do misterio van seguidos da experiencia. Ou se a sorpresa e a nostalxia nos devolverán aos dez, aos catorce, aos oito anos, cando nos sentabamos con outras posturas, necesidades e pretensións ao ler.

Escollimos Peter Pan por dous motivos: a nostalxia e a homenaxe, pero os dous quedan fundidos nesta última. Último libro lido do ano pasado, celebrábanse os 100 anos da publicación de Peter Pan & Wendy, a excusa perfecta para volver soñar e para comprender e, grazas á temática dos nenos perdidos, dos que non queren nin poden medrar, ver até que punto podiamos nós decrecer até o punto de querer ser un Peter, un Curly, un John ou Michael ou Wendy máis.

Disney fíxonos tanto ben como mal xogando coas historias e cos nosos prexuízos, por iso Peter Pan é coñecido por voar, por non querer medrar, por ter unha panda de nenos que se perderon das súas casas e xuntárense cos recén chegados irmáns Darling –Wendy, John e Michael, para loitar contras os piratas capitaneados polo cruel –aínda que educado en Eton- Capitán Garfio.

Pero Peter Pan nacera anos antes da man do seu autor, nos Xardíns de Kensington, onde adoitaba pasear cos fillos duns coñecidos aos que amansaba con historias que, aínda hoxe perviven na xeografía inglesa. Nos propios xardíns de Kensington hai unha estatua de Peter que conmemora as historia de J. M. Barrie, e fai lembrar aos nenos coñecedores destas historias, que os cativos ás veces poden perderse na inmensidade dos xardíns, que hai nenos que non dan volto ás súas casas e quedan a vivir cos paxaros e coas fadas, que Peter é un deses nenos que é medio paxaro e medio humano e que, xa que non pode voltar á súa familia debe vivir no país de Nunca Xamais, onde non medrará, onde non irromperán as desgrazas do mundo adulto.>

En Peter Pan & Wendy, a historia popularizada, entre outros, por Disney, adentrémonos en nunca xamais, onde os nenos perdidos precisan dunha nai que os manteña a seguro, quentes, unidos e alimentados de comida e de historias.

Handmade oil painting reproduction of Peter Pan on a Branch, scene from Peter Pan in Kensington Gardens by J.M Barrie, 1912, a painting by Arthur Rackham.

Mesturando as crenzas feéricas do folklore británico a través de historias de raizame oral como a dos nenos roubados polas fadas e das nais secuestradas para aleitalos e, por outra banda as habituais noticias sobre nenos desaparecidos ou roubados, Barrie escribiu dúas historias crueis pero fermosas sobre a metáfora de perderse, as imaxes da perda da inocencia coa chegada dos anos e da perda dos valores primixenios do mundo dos adultos. Da negativa a medrar e do que supón o perder o poder de sorprenderse, de que todo ula a novo e a aventura.

Tradúcese en nós, lectores, esta metáfora da perda. A oler este libro, descubrímonos como nenos perdidos ou demos chegado a nunca xamais, o país que nunca desaparece pero ao que non daremos volto se desaparece a chave da imaxinación?

Publicado en Club Monte Alto, Libros lidos, Obras

Deixar un comentario

BOAS -e poéticas- FESTAS

Para despedir o clube antes das festas limos este villancico -ou antivillancico-, para buscarlle outro sentido ao Nadal e ao que significa. Hay que contextualizalo no Chile dos anos 80, e na voz personalísima do Premio Cervantes Nicanor Parra.

Vémonos á volta, até o ano que vén!

COPLAS DE NAVIDAD  (ANTIVILLANCICO)

de Nicanor Parra

san José mira a la Virgen
la Virgen a San José
el niño mira a los 2
y se sonrién los 3

Ea Sra María
gracias a su niño Dios
ha vuelto la luz del día
ha vuelto la poesía

al cielo le doy las gracias
y al niño Jesús le pido
que vuelva la democracia
abajo la aristocracia

Pucha la guagua preciosa
parece botón de rosa
yo le diré la verdad:

la patria sin libertad
es una calamidad
ay cuándo será ese cuándo

fin al exilio oprobioso
le pido de corazón
y fin a la república

y yo Sra María
que vengo de Antofagasta
le ruego que diga basta!

la noche la paso en vela
pido que se ponga fin
a este dolor de muela

a cambio deste favor
aquí le traigo una flor

y yo le traigo un pescao
si no me abre la puerta
aquí lo dejo botao

quién es ese impertinente!

yo me llamo Floridor
y vengo de Mortandad
a celebrar con Ud.
la noche de Vanidad

hola Sra. Maruja
yo vengo de Chillán viejo
y al niño Jesús le traigo
un chuico de vino añejo

y yo para no ser menos
le traigo de conchalí
su idem de chacolí

lo malo Doña María
questá la olla vacía

y yo no le traigo nada
ni túnica ni brillantes
un año questoy cesante

mientras encuentro trabajo
tome esta cabeja diajo

créame que le traía
3 empanadas de pino
me las comí en el camino

también le traía yo
media docena de higos
se los dí a un pobre mendigo

palabra de hombre Sra.
que le traía una almeja
me la arrebató una vieja

le juro que le traía
2 tiras de camarones
ladrones!!
x poco no me chorean
la tira de los calzones

ojo Sra. María!
yo vengo de Punta Arenas
y al niño Jesús le traigo
olas del Golfo de Penas

estamos hasta latuzar!

y yo que vengo del norte
le traigo buenas noticias
ya no se soporta +
el pueblo pide justicia

a este paso que vamos
habrá que cambiar el mundo
comentan los moribundos

en este hermoso país
ha muerto la luz del día
ha muerto la poesía

ahora o nunca Señora

la cosa no tiene nombre
debemos cambiar al hombre

y yo que soy lo que soy
león entre los leones
como no tengo otra cosa
le dejo mis pantalones
quién dijo miedo Señora
arriba los corazones

y yo que vengo de a pie
rumbiando de la Argentina
a su niñito le traigo
la Guerra de las Malvinas

que guagua + deliciosa
parece una mariposa
valando de rosa en rosa

viva Dios
viva la Virgen
vivan los Padres Franceses
viva la Iglesia Romana
con todos sus feligreses

a la salud de su crío!
no se lo confíe a nadie
cuide su niñito Dios
y para el dolor de guata
recuerde que no hay remedio
mejor que el Arrurrupata

antes que se me le olvide
le manda a decir mi agüela
que si no vacuna al niño
le puede dar la virgüela

cuidado con la pintura
” ” ” censura
” ” ” tortura
¡ lo van a crucificar!

a Ud. la veo muy bién
el parto le ha hecho bien
en opinión de un labriego
nacido y criado en Tunca
nuestra Señora se ve
+ buenamoza que nunca

vate vate
¿quién se tomará ese mate?
Don Pepe tiene sus años
no creo que se la pueda

una pregunta al oído:
si ud llegara a enviudar
se casaría conmigo?

repito y vuelvo a decir
cogollo de cola de oso
un necio no + desprecia
lo cierto x lo dudoso
confío que Don José
no se nos pondrá celoso
saludos para su esposa

DESPEDIDA

ya no nos tramite +
señora del alma mía
y díganos cuando CRESTA
sale la ley de Amnistía

de mí no se ríe nadie
cogollo de pan con queso:
hay tanto pero no ceso

palabra que no comprendo
y eso Sra. María
que vengo de Putaendo

lo único que le pido
en esta gran ocasión
es lo que pedimos todos:
el triunfo de la razón

Aúpa niñito Dios
burrito del horizonte
no dejarás que se queme
en su propia leña el monte

Ea
Madre Santa
Ea
que no se persiga +
a nadie x sus ideas.

Posted on | Imaxe

Mentres agonizo

5 Dec

Publicado por:

Estabamos avisados de que este era un libro esixente, que practicamente todas as novelas de Faulkner tratan de facer un pacto co lector; se chegas pacientemente á derradeira páxina a recompensa será incalculable, e parte dos lectores resisten a dureza dos ambientes, a crueza dos personaxes, a tosquedade dos tipos, o seco arredor, para chegar a esa captura mística que é un final faulkneriano. Como agardar durante días que unha flor se abra para un único segundo, un labor de saber agardar.

Mentres agonizo é, na súa lectura, un mentres descubro, un mentres acompaño á defunta nai da familia Bundren, dentro dunha caixa feita polas mans do fillo maior e na busca da promesa feita: soterrarse na súa cidade natal, a días de viaxe en carro, en peregrinaxe familiar.

A promesa do esposo convértese nunha sorte de viaxe iniciático de cada un dos membros da familia, na que a propia voz da defunta vai sobresaíndo para xulgar as actitudes dos seres queridos e tamén expiar unha culpa lonxana. Cada un dos fillos que, como unha estadea acompañando o cadaleito, agocha embaixo da promesa á nai morta, un dobre propósito que os anima egoístamente a avanzar, a pesar dos obstáculos de  dez días de viaxe tras dun temporal, ríos que desbordaron o cauce, hospitalidade hipócrita, os avutres seguindo a comitiva, dores físicas e morais.

A conciencia da finada Addie Bundren acouga, mais cada un dos membros da súa familia ten algo que soterrar no escuro do seu cavorco e unha gralla moral que expiar durante o sinistro viacrucis.

Publicado en Club Monte Alto, Libros lidos

Deixar un comentario

Etiquetas: , , , ,

UN CUARTO DE NOSO…

29 Nov

Publicado por:

Dicía Virginia Woolf -e case 100 anos máis tarde seguímolo pensando- que unha muller, para escribir, precisa de ter un cuarto de seu e independencia económica.

Expoñendo as diferenzas sociais, económicas e educacionais das mulleres do momento, a escritora británica establece un fresco da sociedade post-victoriana, atacada de inmobilismo e afectación e tan pouco dada aos cambios, sobre todo aos que supoñen unha nivelación ou un equiparamento entre os sexos.

Convidada por unha universidade –Oxbridge, como ela propón-, a autora trata de facer fincapé sobre as carencias e as necesidades da novela, falta até o momento de novelas de mulleres e abondosa en novelas por e para mulleres e, sobre todo, trata de facer unha denuncia das necesidades urxentes das novelistas.

Austen, as irmás Bronte, Mitford…son examinadas e sopesadas nas súas vidas cotiás, femininas e, polo tanto cheas de labouras domésticas, de coidados aos demais, de preocupacións pouco artísticas que quedan limitadas polos estudos e a educación recibidos.

Cómo serían as novelas destas mulleres se, por unha vez puidesen disfrutar dun espazo privado e dunha renda que lles permitise a dita privacidade e a abstención do mundo doméstico simplemente para crear?

Jane Austen agochaba a folla na que escribía cada vez que se vía interrumpida por unha visita –escribía no salón común e unha táboa solta do chan renxía como unha vixía alerta-. As Bronte xa medraran nun isolamento que permitía medrar cunha imaxinación desmesurada, pero todas mulleres, educadas para cousas de muller…Aphra Behn superou con paciencia todas as etapas da vida feminina até enviuvar e conseguir as cobizadas liberdade e renda; foi, polo tanto, a primeira escritora profesional –recibía un soldo- coñecida e recoñecida.

Nenos ou libros, esa era a disxuntiva moral da muller inclinada a escribir. Borrar horas de sono para cubrilas co soño, fuxir do establecido para establecerse no mundo desexado e, nalgúns momentos, mudar o nome propio polo anonimato (Austen publicou Sentido e Sensibilidade como “A lady”. e as Bronte asumiron todas nomes masculinos: Currer, Ellis e Acton Bell, cuxas iniciais coincidían).

Pasado xa case un século, a proposta da Woolf segue estando activa, a medio reparar as problemáticas prantexadas, a medio debuxar a liña que divide a literatura feminina da literatura de muller. Unha serie de cuestións vivas e latexantes que deberiamos volver a rescatar dentro doutro século, a ver qué pasou e por onde decidimos ir en cuestións de paridade.

Publicado en Club Monte Alto, Libros lidos

Deixar un comentario

Etiquetas: , ,

PAN NEGRO

21 Nov

Publicado por:

Son moitos os libros que temos lido até o de agora nos que, a través dos ollos dun neno, descubrimos o que resta da vida despois dunha guerra. A presa, de Oé, De cómo o soldado repara o gramófono, de Stanisic…e non será o último. A visión única que nos achega a interpretación da adultez desde esa distancia de respecto e incomprensión dos nenos, é imprescindible para tinxir ao lector de imparcialidade, de prudente afastamento dos prexuízos e dos coñecementos que levamos sobre o tema, a nosa experiencia, que filtra a calquera lectura que fagamos. Para procurar a complicidade tamén é imprescindible.

 

Pan Negro distáncianos, en plena posguerra española, dos bandos vencedor e vencido. Os ollos de Andrés quedan apegados á incomprensión do abandono, mesturados cos anos novos do xogo e do asombro. Cos seus curmáns, disfruta dunha infancia típica rubindo ás árbores da masía, indo á escola e espertando ao mundo dos adultos dunha maneira precipitada tras da morte do seu pai na cadea.

 

Diferenciados ese micromundo infantil en movemento cara á adolescencia, de olladas fugaces á vida dos maiores, e ese outro de adultos que case non prestan atención aos cativos mentres maduran, interactúan Andrés e a súa familia. Unha avoa contestataria e interesada no progreso ao mesmo tempo que na tradición, que cre en Europa e no poder da prensa tanto como no trasno que habita a casa e visita os nenos polas noites. Un pai ausente, encadeado polas súas ideas e unha nai que ten que vivir e traballar no pobo das fábricas do sacrificio e da alienación. Os tíos, as tías, os frades camilos e os tuberculosos que toman o sol espidos no horto da freguesía e que fan espertar os ollos sutilmente á consciencia do corpo e da súa vulnerabilidade…

 

A guerra é unha sombra e unha excusa para medrar e adentrar os nenos as auténticas relacións humanas. En canto se abandonan as polas da randeeira e os pantalóns e saias curtas dan lugar a vestidos máis longos, a hipocrisía aparece, os nenos xa non son tan nenos, a inocencia é xa outra cousa, indefinida, e o mundo é un lugar máis definido, máis limitado e adusto. Nada do que levaba o neno nos ollos fica senón é para acodir á memoria e mesturala coa ficción, amasando, coa receta dos tempos, un pequeno pan negro.

Publicado en Club Monte Alto, Libros lidos

Deixar un comentario

Etiquetas: , , ,

Mentras tanto…

7 Nov

Publicado por:

Comezamos de novo. Despois do verán que non foi verán senón outono remolón e que xa é inverno, volvemos sentármonos xuntas (e xunto, desvelamos as nosas carencias; os homes non len? non lles gusta que se saiba que len? non lles gusta opinar sobre o que len?, convocámosvos, homes lectores!).

Comentamos o lido e o vivido, cómo a crise influiu nos libros e nas decisións adquiridas, revisitamos as páxinas que xa forman parte da nosa vida e prantexamos novos retos para estes poucos meses en común que virán. E, como non temos libro lido neste tempo, para o comentar, propoñemos a lectura in situ da poesía, ese animal feroz que a todos mete medo só co seu nome.

Falabamos de Transtromer, o último Nobel de Literatura, o poeta sen voz exterior, o que veu do frío cargado de versos cálidos e fortes e rotundos como o seu nome, e lemos un par de textos que lles parecen sinxelos e capturables. “Eses si”, din, “eses si os entendemos, por que aquí non se escribe así?”, e eu contraataco cun libro para desarmarse de tópicos, das ideas de excentricidade, exclusividade, lonxanía, dificultade que para moito entraña toda materia poética. Lemos un poema escollido ao chou nun libro de poemas, polo momento, anónimo, e que é este:

El río

En otro tiempo hubo un río aquí,
donde ahora hay bancos y losetas.
Hay más de una docena de ríos bajo la ciudad,
si hacemos caso a los más viejos.
Ahora es sólo una plaza en un barrio obrero.
Y tres chopos son la única señal
de que el río sigue ahí abajo.

En cada uno de nosotros hay un río oculto
a punto de desbordarse.
Si no son los miedos, es el arrepentimiento.
Si no son las dudas, la impotencia.

Un viento del Oeste azota los chopos.
La gente avanza a duras penas.
Desde el cuarto piso una mujer mayor
está tirando ropa por la ventana:
tira una camisa negra y una falda de cuadros
y un pañuelo de seda amarillo y unas medias
y aquellos zapatos que llevaba
el día de invierno que llegó del pueblo.
Unos zapatos de charol, blancos y negros.
Sus pies parecían avefrías heladas en la nieve.
Los niños echan a correr tras la ropa.
Al final, ha sacado su vestido de boda,
se ha posado sobre un chopo, torpemente,
como si fuera un pájaro grande.

Se oye un ruido. Se asustan los traseúntes.
El viento ha arrancado de cuajo uno de los chopos.
Las raíces del árbol parecen la mano de una mujer mayor,
que espera que cuanto antes otra mano la acaricie.

“Este si que o entendo”, di a voz que recitaba hai un intre. E despois deste poema outro e outro e outro máis, e imos desvelando a proximidade (Kirmen Uribe, Ondarroa, 1970), a facilidade (Mientras tanto, cógeme la mano), a complicidade.

É fantástico ver nos ollos da xente esa conexión que se dá cando un poema comunica e a mensaxe que leva prende. Hai neses rostros a expresión de alguén que recoñece a alguén nunha moitedume de descoñecidos. Hai algo daquilo que me contara unha compañeira de colexio cando dixo que atopara unha moeda de vinte e cinco pesetas no alto da Torre Eiffel. O chispazo, a atracción, a semellanza, o coñecido. E o confort de todo iso.

Publicado en Club Monte Alto

3 Comentarios

Pantaleón ou O sentido do deber

2 Xuñ

Publicado por:

Se anteriormente en La ciudad y los perros, Mario Vargas Llosa xa facía un retrato pormenorizado da vida e da disciplina militar, en Pantaleón y las visitadoras revisita o tema. Criticado, censurado e cuberto de improperios trala publicación da súa primeira novela, para a que empregou todo o seu coñecemento, derivado da experiencia, das academias militares e a vida castrense, desta vez saiu trunfante, sen sequera ter máis que mudar o aspecto da súa crítica, xa que o tema é o mesmo.

En comparación, as dúas novelas poñen ao mesmo nivel os aspectos fundamentais do argumento: a crítica de todo o que arrodea o militar; mais, en La ciudad y los perros, esa amargura que arrastra o autor por todo o vivido na escola militar produce un sentimento aínda máis profundo de deshumanización. En Pantaleón y las visitadoras todo vai por outro camiño: o da ironía e, por aquí, depende da pericia do lector o entender o acedo humor e, levantándoo un pouquiño coa unlla, ver toda a seriedade que se remove embaixo.

O argumento é simple: Pantaleón Pantoja, capitán do exército peruano destinado á rexión da Amazonía, ten que cumprir un encargo: crear un servizo de prostitutas, regulado e en perfectas condicións administrativas, hixiénicas e de infraestuturas, para poder satisfacer a alta demanda de “consumicións sexuais” dos soldados, xa que nos últimos tempos, a desaforada paixón que desata a temperatura da selva, fai que estes procuren alivio en calquera lugar, subindo o número de violacións, embarazos non desexados, abortos, matrimonios amañados -ademais de algunha que outra perversión-.

Pantoja, home rigoroso e puntual en todo o que fai, e aínda contra os seus principios morais, procura unha investigación de campo para crear un estudo de mercado que lle permita fundar a sección de visitadoras, que cumplirá a tan necesaria función. Coa axuda dunha madama experimentada e algunhas das máis coñecidas “lavandeiras” e prostitutas da rexión, crea unha engranaxe perfecta, sistemática e discreta, que mesmo parece inmune a todas as críticas, incluídas as dos máis altos cargos da escala militar.

A dedicación do capitán Pantoja ao seu traballo lévao a pormenorizar cada aspecto do asunto, a perfeccionalo até un punto case traxicómico que desemboca nos seus cambios de carácter, a perda da súa familia, da fama de home de ben, e incluso do rango de capitán. A caída en deshonra de Pantaleón é inversamente proporcional á subida de efectivos, servizos, aceptación e fama das visitadoras. Pero, o seu carácter aínda se desestabiliza máis cando fai a súa proposta de adhesión a “brasileña”, exótica muller que enfrontará dous mundos: o do deber e o do pracer.

Ao mesmo tempo, unha secta de fanáticos relixiosos, a Irmandade da Arca, crea un contrapunto na historia, ao encher Iquitos dunha moralidade desmesurada que roza o terror, e que critica duramente o servizo de visitadoras.

É curioso pensar que tanto o tema da prostitución e o do fanatismo relixioso -aínda que tratados cun humor que ás veces roza a sátira- non desatasen novas críticas perversas contra ao autor. A novela disfrutou dun enorme éxito e chegou a ter dúas versións cinematográficas (unha delas en 1975 censurada polo réxime militar do Perú, iso si, e outra en 1999 ademais dunha versión teatral).

Publicado en Club Monte Alto, Libros lidos, Obras

Deixar un comentario

Etiquetas: ,

Cinco interminables horas

9 Mai

Publicado por:

Qué dicir se tes que resumir toda unha vida en cinco horas? qué, se ademais, tes que facelo a xeito de despedida, de crítica e de auto de contrición? se tes unicamente cinco horas para despedirte do home morte e facer un respaso de todos os erros agochados nunha vida compartida, se tes o tempo xusto para botar de menos e de máis, para recriminar sen interrupcións de diálogo, sen rancor nos acenos de quen escoita? son abondas ou se cadra sobran, as cinco horas, para facer este repaso, agocharse na excusa, para reinterpretar, para envorcar sentimentos e abandonar ao ser que marcha para sempre limpo de culpas?

Cinco horas son as que pasa Carmen (Menchu), velando o corpo do seu home Mario, lonxe de olladas e ouvidos indiscretos, libre para facer o repaso de todo o vivido e poñer a razón na subxectividade que filtra cada momento.

Admitía Delibes (Valladolid, 1921) que primeiro quixo que Mario fose quen contara a vida de Mario, pensador e intelectual de esquerdas na postguerra, ateo e libre, profesor e escritor, condutor de bicicleta e prófugo dos convencionalismos. Pero, prevendo os ataques da censura franquista, decidiu filtrar esta vida a través dos ollos de Carmen, muller intolerante, das dereitas de mantilla e rosario, de machismo e qué dirán, de apariencias e visitas de té co maimiño esticado.

Burlar esta censura foi a máis intelixente das medidas para burlar tamén as consabidas estruturas narrativas, ofrecéndonos unha historia in media res, que acontece na mesma noite en que se vela o cadáver do desaparecido Mario e a viúva debe despedirse, chorar e desafogarse mentres acompaña ao home pola derradeira noite que pasarán xuntos. As ditas horas comezarán sendo un revivir de historias compartidas e rematarán por ir inzándose de reproches e disconformidades, atribucións de culpa e desencanto. Dous estremos que nunca chegaron a tocarse anímicamente: el libre e frustrado por non acadar a realidade desa liberdade e máis frustrado aínda pola incomprensión familiar, ela intolerante, ríxida e subida aos tópicos de clase e bando. El escritor de utopías, ela rezadora de salmodias en latín. El querendo facer xustizas, ela mantendo a xustiza manida da caste e dos apelidos rancios, o dar cunha man e ofrecer a outra para bicar. Os dous inmersos nunha espiral desolada de incomprensión mútua e desintere polo do outro.

Un retrato, aínda hoxe, fiel das dúas Españas. Difícil de imaxinar cómo tería sido Cinco horas con Mario se Mario se contase a si mesmo.

 

Publicado en Club Monte Alto, Libros lidos, Obras

Deixar un comentario

Etiquetas: ,

← Older Posts
Newer Posts →