Category Archives: Club Monte Alto
Voces de Chernóbil, de Svetlana Alexiévich
O pasado 14 de xaneiro debatemos arredor do libro Voces de Chernóbil, de Svetlana Alexiévich, no club de lectura de Monte Alto, que ten lugar un martes cada 15 días de 18 a 20 horas.
Os e as integrantes do club tiveron a oportunidade de coñecer máis en profundidade o accidente da central nuclear de Ucraína e as súas consecuencias da man da xente que as sufríu, da xente que vivía e, nalgúns casos, segue a vivir alí.

Voces de Chernóbil é unha obra da escritora e xornalista bielorrusa Svetlana Alexiévich, Premio Nobel de Literatura en 2015.
Nada en 1948 na Ucraína da Unión Soviética, a súa escrita responde a un xénero literario propio, denominado “novela de voces”. Son textos a medio camiño entre a literatura e o periodismo nos que usa a técnica do collage, a mestura de diferentes testemuños individuais cos que consegue achegar máis á substancia humana dos acontecementos. Para iso viaxou por toda a Unión Soviética e sufriu nas súas propias carnes tanto a persecución do réxime ruso polos seus primeiros libros sobre a guerra coma os efectos físicos da exposición radioactiva na zona de Chernóbil.
La paradoja es que nada de lo que escribe lo dice ella, es la voz de otros. El trabajo de Svetlana es despojar a los relatos registrados en las grabaciones de toda interferencia, hasta de la grabadora, y escucharlos como sonido, casi música. “Quiero que mis libros sean como partituras”.
Isabel Vericat –Svetlana Alexiévich o las voces de un coro polifónico (conlaa.com)-
La guerra no tiene rostro de mujer (1985) é o seu primeiro libro, no que, a partir de numerosas entrevistas, abordou o tema das mulleres rusas que participaron na II Guerra Mundial. En Últimos testigos. Los niños de la Segunda Guerra Mundial (1985) continúa a tratar o mesmo tema grazas ás entrevistas que fixo nos anos 80 aos rapaces e rapazas sobreviventes ao conflito bélico.
A súa obra componse, ademais dos xa citados, de Los muchachos de zinc. Voces soviéticas de la Guerra de Afganistán (1989); Cautivados por la muerte (1993), onde fala dos suicidios tras a caída do comunismo; Voces de Chernóbil. Crónica del futuro (1997); e o seu último libro, El fin del “Homo sovieticus” (2013), na que fai un retrato xeracional das persoas que viviron a caída do estado comunista soviético.
Enfrontada ao goberno e á censura do presidente de Belarús Alexander Lukashenko, abandonou o país no ano 2000 e estivo vivindo en París, Gotenburgo e Berlín. En 2011 puido regresar a Minsk. A súa obra está traducida a máis de 20 idiomas. É a primeira escritora de non ficción cun premio Nobel nun século e a décimo cuarta muller que o recibiu desde a súa creación en 1901.
El pasado se ha visto impotente ante Chernóbil; lo único que se ha salvado de nuestro saber es la sabiduría de que no sabemos.
Voces de Chernóbil, Svetlana Alexiévich (páx. 55, Debolsillo 2014)
Entre os temas da novela, destacouse:
- Novela de voces. Como inflúe esa forma de contar sobre o lector ou lectora?
-
“Espírito soviético”. Relación co falado en Vi. Una mujer minúscula sobre a diferenza da “forma de ser” asiática e europea.
-
A Patria antes que o Individuo.
-
A bondade e a maldade humana. Somos bos ou malos por natureza? A relación cos animais contaminados.

Espere… Quiero que sepa una cosa… Yo no temo a Dios. A mí lo que me da miedo son los hombres.
Voces de Chernóbil, Svetlana Alexiévich (páx. 101, Debolsillo 2014)
Foi unha sesión que deu pé a un instenso debate e que os e as asistentes ao club desfrutaron, aínda que a lectura lles pareceu triste e por momentos, moi dura.
La casa de Bernarda Alba

Federico García Lorca terminó de escribir “La casa de Bernarda Alba” en junio de 1936, poco antes de morir asesinado aunque no se estrenó en España hasta 1964, aunque fue estrenada en Buenos Aires por la compañía de Margarita Xirgú en 1945. Inspirada en hechos reales que acontecieron en una familia granadina conocida por el autor, la obra se ha convertido en un clásico universal. Este drama divido en tres actos se considera además, la mejor obra obra del autor.
Al fallecer su segundo marido, Bernarda obliga a sus cinco hijas (Angustias, Magdalena, Amelia, Martirio y Adela) a vivir ocho años de riguroso luto encerradas en la casa familiar, convirtiendo esta en una cárcel que truncará la vida de todas ellas. En su encierro las acompaña Poncia (fiel criada de toda la vida), otra criada y una abuela anciana y demenciada. El calor asfixiante y las horas de encierro van haciendo mella en las conversaciones y los sentimientos de las hijas de Bernarda, cuya única ilusión es salir de la casa y tener una vida normal, disfrutar del amor y la libertad que los convencionalismos sociales y la hipocresía -encarnados en la figura de Bernarda, su madre- niegan a las mujeres de su condición social. Son muchos los temas que encontramos en esta obra pero hemos destacado estos: hipocresía, represión de las libertades individuales, autoritarismo, envidia, fanatismo religioso, convenciones sociales, erotismo, machismo/matriarcado y falsa moral de la sociedad. En el claustrofóbico y único escenario de esta obra, la casa familiar, Lorca logra transmitir al espectador la asfixia y la angustia que van llevando al límite a las hijas de Bernarda.

La obra nos gustó tanto que decidimos representarla y todos nosotros hemos participado en esta lectura dramatizada que, sin duda, nos ha hecho valorar más el trabajo de actrices, actores y directores que nos acercan al mundo de grandes escritores como Federico García Lorca.
Lecturas de fin de trimestre no club de lectura Monte Alto.
Para pechar o trimestre de lecturas no club Monte Alto, celebramos unha última reunión para realizar unha lectura conxunta e en voz alta de “Os vellos non deben de namorarse“, de Alfonso R. Castelao. A declamación resultou tan divertida como emocionante, e deixou aos asistentes cun gran sabor de boca e moitas ganas de reunirse de novo tras o parón do Nadal.
“El ancho mar de los Sargazos”
Ella Gwendolen Rees Williams (1890-1979), vivió la Rive Gauche parisina en compañía de personajes como Gertrude Stein y compartió tertulia con escritores americanos de la Generación Perdida como Ford Madox Ford, que prologó su primer libro de relatos “The Left Bank” (1927). La escasez de recursos la obligó a compatibilizar la escritura con trabajos eventuales como corista en varios cabarets conduciéndola a una espiral de alcoholismo y depresión durante más de treinta años en los que, pese a seguir escribiendo, vivió en el anonimato entre Paris e Inglaterra. Permaneció muchos años recluida en Cornualles, donde elaboró el borrador de la novela que la lanzaría a la fama “El ancho mar de los Sargazos” que firmaría con el nombre de Jean Rhys.
Esta novela de metaficción (tan de moda actualmente) recupera uno de los personajes de “Jane Eyre”, escrita por Charlotte Brontë y publicada en 1847, dando a la historia una nueva perspectiva a partir de un personaje del que apenas sabemos nada. Se trata de la misteriosa mujer de el señor Rochester, encerrada para ocultar su locura en el ático de Thornfield Hall. Jane Rhys nos cuenta la historia de esta mujer, Bertha Antoinette Mason de Rochester, desde su dura infancia en la Jamaica colonial tras la Ley de Emancipación que acabó con la esclavitud, hasta el encierro en la mansión inglesa propiedad de su esposo. El racismo de blancos y negros, un matrimonio de conveniencia y la incomprensión más absoluta conducen a Antoinette a la depresión y la locura. La historia tiene mucho que ver con la vida de la autora, cuya dura infancia transcurrió en el Caribe del Imperio Británico y marcó el resto de una existencia marcada por la soledad, el abandono y la escasa integración en una sociedad poco comprensiva. Una historia paralela a la de Antoinette Masson.
La novela se nos presenta a través de la voz de Antoinette (primera y tercera parte) y la de su marido, que toma la voz de la segunda parte de esta historia (salvo una breve intervención de Antoinette) . La novela, que parece a priori un folletin victoriano, tiene grandes influencias de la escritura modernista y podemos encontrar en ella una mezcla de estilos cuya clave es la ironía, precisamente lo que más nos ha gustado del libro junto con las bellas imágenes que describe de un paisaje caribeño lleno de colores intensos y olores afrutados. Nos ha gustado también esta versión feminista de un personaje con unha historia propia que nos ha hecho cambiar nuestra visión de Mr. Rochester cuando hemos leído Jane Eyre. Con razón “El ancho mar de los Sargazos”, publicado en 1966, se convirtió en un icono feminista en su época y hoy en día es considerada como un clásico en la narrativa inglesa. De sus fuentes han bebido escritores como Byatt, Fowles o Lessing.
Visita do club de lectura Monte Alto ao Museo de Belas Artes.
Esta exposición viaxeira, coma o gran fotógrafo de Allariz, por fin chegou á Coruña; e da man de Laura, a nosa estupenda guía, coñecemos todos os detalles da vida e a obra deste artista, moi vinculado a escritores como Blanco Amor, Unamuno ou Alberti. Son precisamente palabras de Blanco Amor as que introducen moitas das fotografías do mar en Galiza e dos persoaxes que retrata Suárez facendo do branco e negro un arte. Os contrastes, os planos e as perspectivas das imaxes sorprendéronnos a todos case tanto como a vida deste galego de Allariz, que vivíu o exilio. Cosmopolita e viaxeiro, na súa fotografía verte as impresións dos moitos lugares que percorreu e os diferentes xeitos de entender a vida.
Enlazamos a exposición coa tertulia sobre o libro “La ciudad automática” de Julio Camba (Vilanova de Arousa, 1884- Madrid, 1962) outro viaxeiro incansable que, como dixo González Ruano, tiña a capacidade de converter a anécdota en categoría filosófica.
Como José Suárez, Camba mantivo relación cos grandes da súa época: Valle Inclán, Rubén Darío, Unamuno.. Este último comentaba que non había escritor da súa época que igualara a Camba en gracia e precisión. O grupo coincidiu en que as súas crónicas non teñen desperdicio e a visión de Nova York que transmite ao lector é moi acertada. Desde a “ley seca” ao “selfservice” ou a descripción dos barrios cheos de inmigrantes que van conformando o carácter dunha cidade marcada pola nova tecnoloxía, na que as persoas son parte do engranaxe de esta “cidade automática” onde os edificios medran máis alto que as árbores.
Comenzamos el curso en el club de Monte Alto con Emma Pedreira.
Con la llegada de septiembre y el comienzo del nuevo curso volvemos a la rutina y retomamos las actividades. Con mucho placer hemos vuelto a ver a los integrantes del club de lectura, ansiosos por reencontrarse y compartir sus impresiones sobre nuevas lecturas. Y, para inaugurar la temporada, tuvimos la inmensa suerte de contar con la presencia de Emma Pedreira, autora muy querida además de muy premiada. Y que también ha sido coordinadora, durante muchos años, del club de lectura de la biblioteca Monte Alto. Ayer, 20 de septiembre, volvió para descubrir cuántos amigos sigue teniendo aquí. Y para charlar sobre su último libro, “Corazón e demais tripas“. Os dejamos con la lectura de las impresiones que Emma ha tenido de este encuentro, y unas fotos de la agradabilísima tarde que pasamos a su lado.
De Corazón.
Hai uns poucos anos deixei o clube de lectura porque tiña dúas fillas que plantar. Onte volvín por mor dun libro novo. Para acadar a completitude -esa que se enuncia tanto, da árbore, fillo e libro- teño que dicir que a árbore tamén está sementada en Monte Alto e medra desde unha semente que deixamos caer na terra aló en 1999. Xa choveu, e choveron libros e xente fantástica e poemas, presentacións, excursións e viaxes. Un grupo marabilloso de persoas que escriben e len e comparten a paixón da literatura e tamén da escrita que se foi engarzando dunha maneira espectacular durante tantos anos, facéndose perdurable e superando moitos malos momentos. Agora, nesta nova etapa de calma, Begoña coida deles cunha solvencia bibliófila envexable que desata as miñas ganas de volver, desta vez como oínte –ou como vivinte-.
Como non regresar, de cando en vez, aínda que sexa como convidada! E sempre que hai un motivo, a Biblioteca de Monte Alto dáme esa oportunidade de andar pola casa como se non marchara nunca. Así que onte levaba dous corazóns comigo: un, o de verdade, emocionado polo encontro con xente que había anos que non vía e o outro, o de papel, o meu novo libro de microrrelatos, Corazón e demais tripas, para destripalo, para xogar con el, para facer o que faciamos sempre cos libros cando eu era a que llos levaba para procurar un novo xeito de buscarlles o seu lugar ás letras. A responsabilidade de levar o libro propio á xente con tanto criterio e entusiasmo por opinar, e co asesoramento de Begoña, que agora os guía, facíame danzar entre o medo e a impaciencia.
Lembro que na aula na que estivemos (na que sempre temos estado) hai unha luz natural que vén de dentro; o lugar ilumínase polas bocas e polas páxinas que se abren. Hai un remexer de follas que semella todo un outono, unha quietude de ollos, moitos, que fai que te sintas animal único nunha emboscada apracible. E eu alí co meu libro, co meu corazón, abríndollo para dicirlles: erotismo feminista, límites entre o erótico e o pornográfico, o humor que caduca ou non se o sabemos coidar, o circo dos horrores humanos, as monxas castradoras que nos reprimiron para facernos boas e miratiquellessaiu, a sedución das cousas cotiás. E xogar a desmontar un dos contos, a ver se funcionaban outros na boca, como “LOST IN TRANSLATION: o teu corpo é pan comido”. E a gargallada, e os ollos moi abertos, e o silencio reconfortante, e as preguntas e a hora da que dispomos é líquida e vai desaparecendo. E as miñas moitas ganas de voltar máis e máis. E o meu corazón que fica alí, como sempre, ben protexido entre mans curiosas e lectoras; as mellores mans.Moitas grazas, Chus e Bego, almas de libro, ratiñas de biblioteca. Un pracer.
Celebración do “Día mundial do Teatro” co Club de Lectura de Monte Alto.
O 27 de marzo celébrase o “Día mundial do Teatro” e, despois de ensaiar có grupo algunhas lecturas dramatizadas, unhas cantas valientes atrevéronse a facer unha pequena representación de “fin de curso”. Coa inestimable axuda de Manolo Sánchez, Sofía, Juana, Elena, Marisé e Cuca levaron a cabo unha representación digna de Broadway e, sen demasiados medios nin atrezzo, foron capaces de meternos na escola de Moncho (o protagonista) e na súa aldea. A obra escollida foi unha estupenda adaptación teatral feita por Manolo da película “A língua das bolboretas“, de J. L. Cuerda, inspirada en tres relatos do libro “Qué me queres, amor“, de Manuel Rivas. Tanto o libro coma a película están traducidos a varios idiomas e todos coñecíamos a historia, pero vela representada polos compañeiros foi moi emotivo. Ante un público absolutamente entregado, as nosas actrices debutaron con éxito absoluto. Parabéns a todas e a nosa gratitude eterna para Manolo Sánchez, que fixo de director, guionista e narrador. Aquí queda o documento gráfico.
“Sonata de otoño / Sonata de invierno”, de Ramón del Valle-Inclán.
Una de las últimas lecturas del curso en el club de lectura de Monte Alto ha sido “Sonata de otoño / Sonata de invierno”. Begoña Varela, su coordinadora, nos cuenta las impresiones que esta lectura les ha causado.
Este año se celebra el 150 aniversario del nacimiento de Valle-Inclán. Maestro de la sátira y el esperpento, leer a Don Ramón ha sido un placer y ha dado pie a hablar de la generación del 98, de teatro y de música.
Las sonatas toman el título de un estilo de composición musical con el que guardan cierto paralelismo, y relatan las memorias ficticias del Marqués de Bradomín en diferentes momentos de su vida amorosa.
Comenzamos con “Sonata de otoño” (1902) que se desarrolla en Galicia, cuando Bradomín se encuentra en un pazo con una antigua amante a punto de morir. En “Sonata de invierno”(1905) Bradomín, herido en la Guerra Carlista, se encuentra convaleciente en un convento de Navarra, donde seduce a la joven Maximina, que resultará ser su hija. Con gran maestría, Don Ramón nos presenta a un Bradomín carente de escrúpulos que se ceba con un morbo sin límites en unas situaciones totalmente delirantes.La prosa modernista de este gallego “católico, feo y sentimental” es un despliegue de ingenio. Brillante, mordaz e irreverente y original. Así lo hemos definido entre todos.
Lectura de “A flor de piel”, de Javier Moro, e encontro con Antonio López Mariño.
La lectura de libro “A flor de piel“, de Javier Moro, fue todo un descubrimiento para los lectores y lectoras del club de Monte Alto. Begoña Varela, su coordinadora, nos relata las impresiones y el buen sabor de boca que les dejó:
Escogimos leer “A flor de piel” de Javier Moro para poder conocer a este autor; pero, sobre todo, porque esta historia nos descubre la vida de una mujer que vivió en A Coruña y ha pasado a la historia como la primera enfermera del mundo en misión internacional.
Es increíble que -como algunos de nosotros- muchos coruñeses no sepan todavía quién fue Isabel Zendal.
Nacida en una aldea de Ordes, esta madre soltera y directora de la Casa de Expósitos de A Coruña, se embarcó junto a 23 niños huérfanos en la Real Expedición Filantrópica que llevó la vacuna de la viruela por todo el mundo. Estos niños, a quienes cuidó en la durísima travesía que recorrió el mundo, serían el “contenedor vivo” de la vacuna y a ellos les debemos la erradicación de la enfermedad que más víctimas ha dejado en la historia. Junto a Isabel, dos médicos, Balmis y Salvany, hicieron posible esta aventura, y son ellos los que han trascendido a los libros de historia, mientras que la figura de Isabel -como suele suceder con las mujeres- es apenas conocida.
Para conocer a fondo la historia de Isabel, contactamos con Antonio López Mariño, periodista e investigador que documentó a Javier Moro sobre la figura y la vida de Isabel, y nos reunimos con él y con compañeros de otros clubes en la biblioteca Monte Alto. Allí escuchamos a Toño y pudimos transmitirle nuestras preguntas y curiosidades. Aprovecho para darle las gracias por ofrecerse a compartir sus investigaciones en una charla interesantísima.
La historia real de Isabel tiene poco que ver con la película que se rueda en estos días en Ferrol, inspirada en otro libro sobre el mismo tema de Almudena de Arteaga:” Ángeles custodios”. Y es que esta historia da para varios libros.
Begoña nos deja un enlace, un artículo de La Opinión de A Coruña, para curiosear para más información.












